Poštujući

 

ustave Republike Srpske i Bosne i Hercegovine,

Pozivajući se na kontinuitet političkog i programskog djelovanja Partije demokratskog progresa,

Odlučni da razvijamo i promovišemo otvorenu, pravednu, tolerantnu, bogatu i emancipovanu Republiku Srpsku,

Trajno opredijeljeni za mir, dijalog i toleranciju na prostoru Republike Srpske, BiH i cijelog Balkana,

Nepodijeljenog stava da samo ekonomski i tehnološki razvoj, infrastrukturno jačanje, kao i obrazovanje usmjereno ka razvoju pojedinca i čitavog društva mogu obezbijediti stabilnu i prosperitetnu budućnost Republike Srpske i svih njenig građana,

Razumijevajući potrebu društva za jasnom političkom i vrednosnom alternativom politikama konflikta, jeftinog populizma i demagogije čiji su jedini rezultati privredni kolaps i demografska kataklizma,

Odlučni u namjeri da pokrenemo procese ukrupnjavanja političke scene u Republici Srpskoj, inkluzije svih progresivnih društvenih snaga i snaženja političke ideje i organizacije narodnjačkog desnog centra, te da na osnovu tih pretpostavki građanima Republike Srpske ponudimo konkretan program i politike ekonomskog, demografskog, infrastrukturnog i tehnološkog razvoja Republike

Inspirisani najsvjetlijim civilizacijskim dostignućima u domenu ljudskih prava i sloboda,

Mi, članovi Sabora Partije demokratskog progresa, dana 7. oktobra 2017. godine, usvajamo sljedeći:

Program obnove Republike Srpske

REPUBLIKA SRPSKA NA PREKRETNICI

 

Republika Srpska stvorena je sa idejom da bude slobodno društvo za slobodoljubive ljude koji ne pristaju na pritiske, ucjene i totalitarne obrasce bilo kojeg profila. Te osnovne vrijednosti, a koje se tiču sloboda i prava građana, kontinuiteta političke i slobodarske tradicije našeg naroda, liberalne tržišne ekonomije, vladavine prava i podjele vlasti, jačanje kapaciteta demokratskih institucija koje su iznad svačije samovolje i koje su legitimisane voljom građana kao najvišeg suverena, jesu i dalje osnovne vrijednosti Partije demokratskog progresa. Kao partija političkog kontinuiteta i sa ozbiljnom i referentnom političkom tradicijom, mi i dalje ostajemo na svojim ključnim vrednosnim i političkim principima na kojima smo i osnovani.

Ključne vrijednosti po kojima je Partija prepoznata među građanima Republike Srpske i Bosne i Hercegovine, a po kojima će i dalje da bude prepoznatljiva, jesu apsolutna posvećenost ličnim pravima i slobodama svih građana Republike Srpske i Bosne i Hercegovine, zaštita ustavno-pravnog poretka Republike Srpske i BiH kao izraza dominantne i suverene volje građana Republike, privrženost konzervativnim društvenim idejama koje se odnose na snažnu i proaktivnu ulogu javnih institucija i organa u oblasti bezbjednosti građana i imovine, posebna uloga porodice u društvu, kao i posvećenost izgradnji stabilne tržišne ekonomije.

Budući da pripadamo porodici evropskih narodnih i konzervativnih partija, mi u Partiji demokratskog progresa zagovaramo snažnu ulogu Republike u oblasti bezbjednosti građana i njihove imovine. Insistiramo na strogim krivično-pravnim normama koje regulišu krivična djela protiv ljudi i imovine, protiv integriteta porodice, žena i djece. Republika je dužna da učini apsolutno sve što je u njenoj moći da zaštiti svoje građane od svakog ataka na njihov lični, porodični i ekonomski integritet, te smo mi u Partiji demokratskog progresa čvrsto opredijeljeni da promovišemo politike u tom smjeru, a da na vlasti operativno konkretizujemo iste.

PDP dosljedno i nedvosmisleno poštuje principe narodne suverenosti. Za nas je narod kao zajednica slobodnih građana jedini gospodar Republike. Iz naroda kao jedinog nosioca suvereniteta proističe sva vlast u Republici. Iako vrhovni suveren, narod nikad ne može i ne smije dati sebi za pravo da naruši bilo koje prirodno ili pozitivno pravo čovjeka kao pojedinca. Demokratija jeste civilizacijski najviši iskorak kada je riječ o društvenom organizovanju i modelovanju procesa donošenja odluka, ali ona ne smije da zadire u sveta i neprikosnovena lična prava i slobode građanina. Mi u PDP-u čvrsto smo posvećeni zaštiti i promociji ličnih prava i sloboda svih građana Republike Srpske, a kulturu i nacionalnu svijest srpskog naroda u Republici Srpskoj i Bosni i Hercegovini shvatamo kao najviši izraz svih pozitivnih civilizacijskih dostignuća koje slobodni građani mogu da dosegnu. Pritom, potpuno poštujemo i tradicije ostalih naroda u Republici Srpskoj i BiH, te smo najsnažniji zaštitnik prava svakog građanina da poštuje tradiciju svoga naroda.

Mi u Partiji demokratskog progresa svjesni smo činjenice da sloboda nije pravo negiranja slobode drugoga, kako pojedinca, tako i naroda i drugih kolektiviteta. Upravo iz ove premise proističu i ključne političke odrednice Partije demokratskog progresa. Čvrsto se zalažemo za afirmaciju legitimnih prava svih građana i naroda u Republici Srpskoj i BiH, ali nikad nećemo pristati da bilo čija prava budu klice neprava prema nekom drugom. Za razliku, nažalost, od mnogih drugih političkih aktera u Republici Srpskoj, BiH i u cijeloj regiji, mi smo čvrsto uvjereni da ne postoje kolizije interesa i prava građana i naroda na ovom prostoru, nego da se svi legitimni interesi u modernom društvu mogu i treba da budu realizovani na principima tolerancije, uvažavanja različitih interesa i dijalogu, a nasuprot ksenofobiji, konfliktima i negaciji.

Partija demokratskog progresa stoji čvrsto na kursu potpunog poštovanja ustavno-pravnog poretka Republike Srpske i Bosne i Hercegovine. U političkom radu PDP je spreman da pokaže svoja osnovna politička opredjeljenja, kao što je mnogo puta i dokazao: zaštita ustavne pozicije Republike Srpske, poštovanje ustavnog poretka BiH na bazi dogovora i kompromisa njenih relevantnih političkih faktora, beskompromisna borba za zaštitu prava Republike Srpske da proslavlja svoj Dan Republike, kao i da u toj proslavi učestvuje srpska komponenta u Oružanim snagama BiH, zaštita ustavne nadležnosti u oblasti bezbjednosti i unutrašnjih poslova. Posebno su bile važne aktivnosti ključnih nosilaca političkih pozicija PDP-a koji su zajedničkim naporima i strpljivim i mudrim radom spriječili nedobronamjerne političke i druge krugove da jednostrano pokrenu reviziju tužbe BiH protiv Srbije. Prema tome, PDP, za razliku od mnogih koji samo deklarativno brane ustavnu poziciju Srpske, kontinuirano, temeljno i ozbiljno politički djeluje kako bi zaštitio ustavne kapacitete i interese Republike Srpske, a na način da bilo kome drugom u BiH i regiji time ne pravi štetu. Ovakav način djelovanja PDP-a postao je u principu i naš zaštitni znak.

Kada je riječ o ekonomiji, Partija demokratskog progresa u skladu sa svojom ideološkom profilacijom stoji na pozicijama maksimalne promocije slobodne tržišne privrede u kojoj građanin-pojedinac ima ključnu ulogu. Dakle, zalažemo se za liberalnu tržišnu privredu sa minimalnom, i to regulativnom ulogom države, sa minimalnim fiskalnim opterećenjima, sa najnižim i najkonkurentnijim poreskim stopama u regiji. U tom kontekstu, želimo da otvorimo ekonomiju Republike Srpske, da je fiskalnom reformom učinimo konkurentnom, te da u kombinaciji sa striktnim praćenjem kvaliteta i ispunjavanja drugih zakonskih uslova kad je riječ o uvoznim proizvodima, ali i sa jačanjem mehanizama vladavine prava i efikasnog pravosuđa, stvorimo onaj ambijent u kojem će biti najlakše i najbrže postati preduzetnikom upravo u Republici Srpskoj, u kojoj će poreska i neporeska opterećenja na privredu biti najniža u regiji, u kojoj će upravni sistem biti u funkciji razvoja i privrede i u kojoj će najviše novca ostajati onima koji ga i zarade.

Baš zbog toga je PDP, kao konzervativna politička partija sa liberalnim ekonomskim shvatanjima, a po čemu su prepoznatljive i druge konzervativne i narodne partije u Evropi i svijetu, posvećen promociji individualne inicijative u sferi ekonomije i svih ekonomskih sloboda. Vjerujemo da je obaveza države da pomogne građanima, odnosno preduzetnicima i privredi, tako što će kreirati stimulativan regulatorni ambijent za bavljenje poslovnom aktivnošću. Naša politika se zato sastoji u tome da država omogući efikasnu i ekonomičnu, a malu i brzu javnu upravu koja ne usporava razvoj, a da s druge strane dobijemo široku bazu privrede i samih radnika, te da se na osnovu te široke baze ljudi koji zarađuju, zapravo obezbjeđuju i opšti društveni razvoj i prosperitet, ali i mnogo šira oporeziva baza za punjenje javnog budžeta i realizaciju osnovnih javnih funkcija države.

Čvrsto se zalažemo za trodiobu vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku, koja je bazirana na principu ravnoteže i harmonije među tim vlastima i gdje niti jedna od njih nije i ne smije biti ni podređena niti nadređena bilo kojoj ličnosti, nego isključivo Ustavu i zakonima. Zalažemo se za nezavisnost institucija koje moraju djelovati u interesu građana, a ne bilo koje partije ili drugog centra moći. Posebno smo zainteresovani za punu nezavisnost pravosudne vlasti, jer se potvrdilo da je svaka razvijena država u svijetu postala takvom kada je sudskoj vlasti dala poseban značaj, a sama ta vlast je sebi pretpostavila jedino zakone i pravdu, kao vrhunski pravni princip. U skladu sa svojim konzervativnim ideološkim pogledima, Partiji demokratskog progresa je programski prioritet uspostavljanje jasnog mehanizma napredovanja i kriterijuma za napredovanje u pravosuđu, omogućavanje svih materijalnih pretpostavki da pravosuđe svoj posao vrši na objektivan, efikasan i pravičan način, te apsolutna zaštita integriteta sudija i tužilaca u obavljanju svojih dužnosti.

Partija demokratskog progresa posebno je osjetljiva na pitanje uloge i značaja porodice u našem društvu. U tom smislu, učinićemo sve da ponovo rehabilitujemo pozitivnu percepciju među mladim ljudima kada je riječ o zasnivanju porodice, prilagodićemo fiskalni sistem potrebama porodica i smanjićemo poreska opterećenja u maksimalnoj mogućoj mjeri za višečlane porodice, odnosno njihove članove, a vršićemo na odgovoran način i sve druge regulativne mjere, koje su na raspolaganju javnoj vlasti u pravcu proaktivnog djelovanja na demografsku obnovu Republike. Upravo je demografska obnova danas najvažnija potreba Republike Srpske i fundamentalni programski zadatak PDP-a. Demografski trendovi u Republici Srspkoj danas su izuzetno negativni. Baš iz tog razloga smo čvrsto opredijeljeni da kao odgovorna i ozbiljna narodna stranka iskoristimo sve resurse koji su nam na raspolaganju i stavimo ih snažno u funkciju očuvanja biološke supstance naroda.

I EKONOMSKA OBNOVA

 

Za ekonomiju 21. vijeka

 

Ciljevi ekonomskog programa PDP-a

Partija demokratskog progresa u fokus svog budućeg djelovanja mora staviti ekonomsku obnovu Republike Srspke. U tom smislu, PDP definiše nekoliko srednjoročnih ciljeva koji moraju biti imperativ buduće vlade i ukupne izvršne vlasti Republike Srpske:

  1. stabilne stope rasta bruto domaćeg proizvoda od 5% i više na godišnjem nivou,

  2. stabilne javne finansije, te stabilne finansije vanbudžetskih fondova i javnih preduzeća; cilj je izaći iz zone visokog budžetskog deficita, dugove fondova socijalne sigurnosti svesti na nulu, a poslovanje javnih preduzeća iz gubitka uvesti u zonu kontinuirane dobiti; cilj je Republiku izvesti iz kontinuirane spirale zaduživanja na kojoj sadašnja vlast istrajava,

  3. dinamičnija i olakšana privredna aktivnost kroz značajno smanjenje svih poreskih i neporeskih opterećenja poslovanja,

  4. reformisano tržište rada i efikasnije obrazovanje u cilju značajnog povećanja broj zaposlenih u Republici Srpskoj na 350.000 radnika u periodu do 2025. godine,

  5. stabilnost finansijskog sektora i njegova veća podrška ekonomskom razvoju RS, naročito putem nove uloge Investiciono-razvojne banke RS; kroz transparentan i nezavisan rad regulatora finansijskog sektora, cilj je povratiti stabilnost i povjerenje u finansijski sistem RS koji su poljuljani nakon propasti tri banke, te kreditne aktivnosti finansijskih institucija, a naročito IRBRS značajnije usmjeriti u privredne aktivnosti,

  6. rast plata i penzija; cilj je da sistemskim rješenjima u svim oblastima privrede dostignemo iznos prosječne plate od preko 1.000 KM i prosječne penzije u iznosu od preko 500 KM;

  7. maksimalno iskorišćavanje poljoprivrednih potencijala i obezbjeđenje dostojanstvenog i održivog života na selu nizom sistemskih mjera, većim izdvajanjima za podršku poljoprivredi i adekvatnim upravljanjem ovim podsticajima;

  8. maksimalno iskorišćenje ključnih elektroenergetskih potencijala Republike i to kroz prelazak sa sadašnjeg principa trošenja na princip dobrog upravljanja ovim potencijalima, reviziju koncesija, višu naplatu datih koncesija te reviziju sumnjivih privatizacija u energetskom sektoru;

  9. maksimalno iskorišćavanje turističkih potencijala Republike Srpske.

Mjere i aktivnosti ekonomskog programa PDP-a

Kako bi ekonomsko-socijalnu situaciju u Republici Srpskoj stabilizovali i primjenom niza mjera uticali na njeno poboljšanje, smatramo veoma bitnim preduzeti prvu mjeru a to je utvrđivanje i objelodanjivanje stvarnog stanja u kojem se nalaze javne finansije Republike, te utvrđivanje stvarne finansijske, imovinske i prinosne pozicije javnih preduzeća i drugih javnih institucija.

Dokumenta koja su upućena Narodnoj skupštini RS tokom 2017. godine, a uključuju Obrazloženje prijedloga za izglasavanje nepovjerenja Vladi RS i niz interpelacija u kojima su obrazloženi svi ekonomski problemi sa kojima se suočava RS, samo su dijelom pokazali koliko je loše stanje u Republici. Kažemo samo dijelom, jer su izvršene analize bazirane na javno objavljenim podacima, izvještajima i informacijama, a s pravom sumnjamo da je stanje mnogo gore nego što mi u ovom trenutku možemo uočiti i otkriti.

Da je naša sumnja opravdana, govore i dosadašnji nalazi Glavne službe za reviziju javnog sektora za određena ministarstva, fondove, javne i vladine institucije, kao i nalazi eksternih revizora koji su vrlo često iskazani sa mišljenjem koje nosi određenu vrstu rezerve, pa čak i negativno mišljenje i ukazuje da izvještaji koji se objavljuju nisu tačni, da se radi suprotno zakonima i da se ne daje stvarna slika stanja.

Prije pokretanja bilo kakvih mjera mi moramo znati stvarno stanje u javnoj upravi, stvarno stanje budžetskih i vanbudžetskih fondova, kao i stvarno stanje u državnim i javnim preduzećima jer sva dugovanja, neizmirene obaveze i skriveni gubici predstavljaju fiskalni rizik za državu.

Drugo što mora biti urađeno u što kraćem roku jeste pozivanje na odgovornost onih koji su doprinijeli lošem stanju. Nikoga ne treba osuđivati prije sudova, ali svima treba da bude jasno da za cjelokupno stanje u Republici Srpskoj neko mora snositi odgovornost.

Koliko je ko odgovoran i koja je to vrsta odgovornosti svakako će odlučivati sudovi, ali mi nećemo prihvatiti činjenicu da je Srpska dovedena u veoma tešku situaciju, a da baš niko za to nije odgovoran. Obrazloženje prijedloga za izglasavanje nepovjerenja Vladi podneseno u maju 2017. godine Narodnoj skupštini RS od strane opozicionih poslanika Republike Srpske, na čelu sa narodnim poslanicima PDP-a, ukazuje da je upravo Vlada ta koja nije stvorila pretpostavke za razvoj Republike Srpske već je, naprotiv, svojom neadekvatnom politikom, svojom površnošću, neznanjem, korumpiranošću, u svim segmentima života unazadila Republiku. Nažalost, ogroman novac građana Srpske je „nestao“, a Vlada nije uopšte reagovala niti je bilo koga pozvala na odgovornost. Smatramo da se samo pozivanjem na odgovornost onih koji nisu radili posao u skladu sa interesima Republike može vratiti povjerenje javnosti u institucije sistema i obeshrabriti neka buduća, od naroda, izabrana lica na činjenje istih ili sličnih stvari.

Tek nakon sprovođenja ove dvije mjere imperativnog karaktera, moguće je istinski preći na preduzimanje aktivnosti za poboljšanje ekonomskog stanja i ekonomskih trendova u Republici Srpskoj.

Fiskalna konsolidacija i efikasna fiskalna politika

Fiskalna konsolidacija u svojoj suštini označava smanjenje troškova i povećanje prihoda u budžetu. Ovaj set mjera daje efekte samo kontinuiranom primjenom i dugoročnog je karaktera. Osnovni cilj jeste od trošenja budžetskih sredstava preći na sistem upravljanja sredstvima, odnosno uvesti potpuni red u trošenju budžetskog i svakog drugog javnog novca. Mjere koje je neophodno provesti u svrhu ispunjavanja ciljeva su:

  1. Izvršiti racionalizaciju plata i naknada svih zaposlenih koje se isplaćuju iz javnih izvora sredstava koje su pod ingerencijom Vlade RS kroz:

  • donošenje zakonskog okvira koji definiše da svaki zaposleni u javnoj instituciji može da prima samo jednu naknadu iz javnih izvora novca, odnosno može da prima platu samo po jednom osnovu radnog angažmana;

  • u skladu sa prethodnom mjerom, potrebno je konstruisati bazu podataka o svim zaposlenima, kao i bazu podataka o članovima upravnih i nadzornih odbora i ostalih stručnih tijela koji se finansiraju javnim novcem, kako bi se vodila evidencija o naknadama svih zaposlenih u institucijama vlasti i imao tačan podatak o fondu plata kojim su opterećeni budžet, vanbudžetski fondovi i druge javne institucije; tu bazu izradilo bi Ministarstvo finansija kao nadležno ministarstvo za upravljanje novcem;

  • donošenje zakonskog okvira kojim se onemogućuje zloupotreba zapošljavanja i napredovanja članova uže porodice imenovanih i izabranih funkcionera u institucijama vlasti RS; ovom mjerom zakonski ćemo urediti pitanje sprečavanja nepotizma u institucijama sistema u RS;

  • ukidanje intervjua, odnosno opšteg utiska kao presudnog faktora prilikom zapošljavanja u javnoj upravi kao izvora nepotizma i korupcije.

  1. Obezbijediti punu transparentnost u trošenju javnih sredstava kroz:

  • donošenje neophodnog regulativnog okvira koji će učiniti obaveznim javno objavljivanje svih plaćanja iz budžeta svih nivoa vlasti i javnih institucija i javnih preduzeća za svaki račun koji prelazi iznos od 1.000 KM;

  • u skladu sa prethodnim, na internet stranici Vlade ili konkretne javne ustanove ili javnog preduzeća objaviti svaki račun koji prelazi 1.000 KM; ovo je rješivo jednom jednostavnom odlukom Vlade koja bi regulisala ovo pitanje.

  1. Izvršiti restrukturisanje broja radnih mjesta u javnom sektoru kroz:

  • usklađivanje broja zaposlenih sa brojem neophodnih radnih mjesta predviđenim sistematizacijom radnih mjesta po ministarstvima i svim ustanovama u nadležnosti RS (vlada, javna preduzeća i javne ustanove);

  • postepeno smanjivanje radnika u administraciji na bazi prirodnog odliva radnika penzionisanjem, a dijelom i dobrovoljnim napuštanjem javne uprave putem otpremnina, ali ne nauštrb smanjivanja kvaliteta usluga koje pruža javni sektor;

  • izradu javnog registra svih zaposlenih koji se finansiraju, odnosno primaju naknadu po osnovu rada u svim javnim institucijama;

  • usklađivanje plata i drugih naknada u institucijama vlasti Republike Srpske; potrebno je izvršiti reviziju plata i svih drugih naknada koje se isplaćuju iz javnih izvora sredstava;

  • smanjivanje broja angažovanih radnika van radnog odnosa za 50% (ugovori o djelu i o privremenim i povremenim poslovima) na koje odlaze ogromna sredstva iz budžeta; za sve poslove, koje prema kvalifikacijama radnog mjesta mogu da izvrše zaposleni u Vladi, javnim preduzećima i javnim ustanovama, ne angažovati spoljne izvršioce;

  1. Povećati fiskalnu disciplinu kroz:

  • intenziviranje naplate prihoda koje podrazumijeva jaču ulogu Poreske uprave na principu da nema nedodirljivih; obezbjeđivanje neselektivnog pristupa kontrolnih organa i posebno redefinisanje rada Odjeljenja za kontrolu velikih poreskih obveznika Poreske uprave;

  • intenziviranje rada inspekcijskih organa, odnosno Republičke uprave za inspekcijske poslove pojačanom inspekcijskom kontrolom koja nikako ne smije da proizvede efekat destimulisanje privredne aktivnosti;

  • eliminisanje koruptivnih i kriminalnih radnji inspektora sa nultom stopom tolerancije na ovakve radnje;

  • pooštravanje zakonske regulative koja reguliše pitanje koruptivnog ponašanja inspektora i uvođenje najviših mogućih kazni za ovakav rad;

  • uvođenje obaveznog pristupa personalne rotacije inspektora prilikom kontrole poreskih obveznika;

  • uređivanje pitanja javnih nabavki i eliminisanje koruptivnih radnji u tenderskim procedurama koje su danas opšta pojava; ovakve radnje smatrati nenormalnim i nemoralnim i pooštriti sankcije za koruptivne radnje koje nastaju u okviru javnih nabavki svih javnih institucija; stroga kontrola primjene Zakona o javnim nabavkama s posebnim naglaskom na praćenje težnje za izbjegavanjem otvorenih postupaka kao najtransparentnijeg oblika javnih nabavki, kao i sprečavanje zloupotreba vezanih za aneksiranje već dodijeljenih ugovora kroz postupak javnih nabavki;

  • zakonski onemogućiti isplaćivanje neto plate radnicima bez uplate poreza i doprinosa, što je postala sveopšta praksa, naočito u javnim institucijama.

  1. Smanjenje svih nerealno visokih troškova svih ustanova koje su u nadležnosti RS i to za 30%, a to konkretno podrazumijeva smanjenje budžetskih rashoda i uštede od 50 miliona KM godišnje kroz:

  • uspostavljanje sistema uvođenja uslužnih djelatnosti sa trećim licima, odnosno privrednim subjektima koji bi vršili niz usluga po osnovu ugovora, čime bi značajno bili smanjeni brojni neracionalni troškovi svih institucija vlasti (primjer nabavka i korišćenje kopir-aparata u javnim institucijama);

  • značajno smanjenje cijene nabavke automobila i značajno smanjenje troškova održavanja voznog parka svih institucija u nadležnosti RS;

  • uvođenje novog sistema upravljanja i korišćenja službenih vozila Vlade i svih javnih institucija i javnih preduzeća po uzoru na modele koji postoje u zemljama EU;

  • smanjenje troškova upotrebe službenih telefona, reprezentacija, dnevnica, stručnih usluga, putovanja i smještaja, i svih drugih „privilegovanih“ davanja.

Rješavanje dužničke krize Republike Srpske kroz reprogram duga

Dugovi Republike zahtijevaju set mjera u cilju vraćanja nivoa zaduženosti na optimalan nivo. U prvoj godini nakon reprograma moguće je godišnju ratu kredita smanjiti za 50 miliona KM, a što bi se moglo preusmjeriti za povećanje penzija od 5% u prvoj godini. Dugoročno, cilj je smanjiti godišnje rate kredita na 400 miliona KM sa sadašnjih 920 miliona KM godišnje. Mjere reprogramiranja duga mogu se sprovoditi samo uz potpunu kontrolu trošenja javnog novca, odnosno paralelno sa mjerama fiskalne konsolidacije.

U tom cilju neophodno je:

  • U Zakon o zaduženju, dugu i garancijama ugraditi član kojim bi se ograničila otplata godišnje rate kredita iz budžeta RS na 30% od redovnih budžetskih prihoda ostvarenih u prethodnoj godini u prve četiri godine, a do 2025. godine ovo ograničenje godišnje rate kredita vratiti na iznos od 18% redovnih budžetskih prihoda;

  • Izvršiti reprogram ili restrukturisanje dugova sa svim kreditorima na način da se zahtijevaju duži rokovi otplate i niže kamatne stope naročito za onaj dio duga koji se duguje domaćim bankama (po osnovu obveznica i kredita) ali pregovore vršiti i sa svim drugim kreditorima (međunarodne finansijske institucije);

  • Tamo gdje je to moguće zahtijevati otpis dijela duga; kreditori su sigurno zainteresovani da na vrijeme uđu u proces pregovaranja o reprogramu jer time umanjuju mogućnost da jedan dio svojih potraživanja nikada ne naplate, što bi mogao biti scenario ako se nastavi ovaj trend upravljanja dugom koji vrši sadašnja vlast;

  • Dalju politiku zaduživanja voditi sa osnovnim principima upravljanja dugom a to su transparentnost, programsko vođenje podataka o dugu i zaustavljanje daljeg neracionalnog zaduživanja koje je bilo usmjereno isključivo na javnu potrošnju.

Smanjenje opterećenja privredi i poboljšanje poslovnog ambijenta

Partija demokratskog progresa se zalaže za sprovođenje sveobuhvatne reforme u cilju smanjenja opeterećenja privredi i potpune predvidljivosti i bezbjednosti poslovanja za investitore. U tom cilju neophodno je:

  1. Smanjiti opterećenje na rad (poreski klin), odnosno dio bruto plate koji ubire država; opterećenja na rad (porezi i doprinosi) čine radnu snagu velikm teretom za poslodavce i ujedno motivišu rad u sivoj zoni, neprijavljivanje radnika i isplatu dijela plate „u koverti“; ovom mjerom kratkoročno postiže se efekat uvođenja većeg broja radnika u legalne tokove a dugoročno se postiže efekat većeg priliva u budžet jer se manjim poreskim opterećenjem a višom osnovicom nadomješta smanjen priliv koji bi nastao zbog nižih poreza i doprinosa u prvoj ili drugoj godini primjene ove mjere; cilj je poreski klin smanjiti na nivo prije 2011. godine (35,7% od bruto plate), a dugoročno raditi na daljem smanjivanju poreskog klina koji bi nas činio konkurentnijom privredom; neophodno je takođe nivo neoporezivog dijela dohotka povećati na 250 KM.

  2. Pojednostaviti metodologiju i operativnu tehniku obračuna i plaćanja poreza, neporeskih dažbina i doprinosa poslodavaca; broj plaćanja fiskalnih i parafiskalnih nameta i procedura sa sadašnjih 35 svesti na maksimalno 15 plaćanja na godišnjem nivou; da bi preduzeće nesmetano obavljalo djelatnost neophodno je da se pridržava preko 20 zakona vezanih za plaćanje raznih fiskalnih i parafiskalnih dažbina i oko 30 zakona kojima su, ako ih se ne pridržava, predviđene kaznene odredbe, te je neophodno izvršiti „ukrupnjavanje“ zakonskih propisa koji se tiču privredne djelatnosti;

  3. Izraditi registar parafiskalnih nameta i ukidati pojedine neporeske/parafiskalne namete i prije izrade registra za koje se utvrdi da imaju štetno dejstvo, a koje nemaju značajan finansijski efekat na budžet;

  4. U potpunosti primijeniti Zakon o stečaju RS poštujući načela hitnosti i ekonomičnosti u cilju smanjenja broja nesolventnih poslovnih subjekata u Republici Srpskoj, povećanja likvidnosti privrede i neophodnog restrukturisanja brojnih privrednih subjekata; potrebno je izvršiti izmjene i dopune Zakona o stečaju u pravcu davanja imperativne obaveze Poreskoj upravi Republike Srpske da podnese prijedlog za otvaranje stečajnog postupka, odnosno prijedlog za otvaranje postupka restrukturisanja, a u slučaju platežne nesposobnosti poreskog dužnika. Ova mjera potrebna je iz razloga jer jedino Poreska uprava ima dovoljno relevantnih podataka, kapaciteta i resursa da pokrene odgovarajuće postupke definisane Zakonom o stečaju, dok većina malih povjerilaca nema niti dovoljno resursa, niti dovoljno znanja i informacija kako bi mogli da blagovremeno preduzmu mjere protiv nesolventnih dužniika. Imajući u vidu činjenicu da je nelikvidnost jedan od osnovnih problema privrede u Republici Srpskoj, ova mjera će na najbolji mogući način pomoći da se ovakvi problemi dugoročno rješavaju.

  5. Ubrzati i pojednostaviti proces dobijanja građevinskih dozvola; U izvještaju Svjetske banke „Doing Business 2016“ Bosna i Hercegovina se nalazi na katastrofalnom 171. mjestu u svijetu po jednostavnosti postupka i brzini dobijanja građevinskih dozvola. PDP namjerava da ovaj proces maksimalno pojednostavi i ubrza, jer administrativne tromosti, nesnalaženja, pa i opstrukcije, ne mogu i ne smiju biti razlog da investitori i preduzetnici odustaju od pokretanja biznisa u Republici Srpskoj, a građani od šansi za zaposlenje i povećanje standarda. Konkretne mjere koje ćemo preduzeti kako bismo ubrzali i pojednostavili proces dobijanja građevinskih dozvola jesu sljedeće:

  • Definisanje jedinstvenog obrasca na kojem će lokalne samouprave dati svoje mišljenje o gradnji određenog objekta kako bi se izbjegle nejasnoće tumačenja njihovih mišljenja;

  • Izdavanje jedinstvene saglasnosti za prateću infrastrukturu u roku od sedam dana od dana podnošenja zahtjeva od strane svih relevantnih subjekata. Saglasnost bi obuhvatala lokalitet industrijskog kruga na kojem se gradi objekat;

  • Usvajanje zakonskog rješenja prema kojem će republička vlast biti nadležna za vođenje i ažuriranje centralne baze podataka o planovima odgovarajućih infrastruktura, pri čemu će lokalne samouprave imati obavezu pravovremenog dostavljanja i ažuriranja tih podataka kako bi centralna baza podataka na vrijeme registrovala promjene na terenu;

  • Zakonom o uređenju prostora i građenja detaljnije definisati pojam linijske infrastrukture koji će obuhvatiti sektor telekomunikacija.

Olakšano plaćanje PDV-a i uvođenje diferencirane stope PDV-a

Partija demokratskog progresa će insistirati na izmjeni Zakona o PDV-u (porez na dodatu vrijednost) pri čemu će zahtijevati da se rok za plaćanje PDV-a bude pomjeren na posljednji dan u mjesecu.

Partija demokratskog progresa će u okviru zajedničkih institucija insistirati na uvođenju diferencirane stope PDV-a, odnosno niže stope na esencijalne životne namirnice i proizvode od strateškog značaja, kao što su školske knjige, školski pribor i kompjuteri, oprema za bebe, dok za luksuzne proizvode treba insistirati na uvođenju više stope PDV-a od one koja je danas na snazi.Rad Uprave za indirektno oporezivanje mora biti ključan u cilju efikasnog razdvajanja i klasifikacije osnovnih životnih namirnica od onih koji to nisu. Pomoć međunarodnih institucija ili zemalja koje imaju diferenciranu stopu poreza, prije svega Srbije, od ključne je važnosti.

Infrastrukturni projekti i unapređenje rada javnih preduzeća i preduzeća od strateškog značaja

Od ključne je važnosti da radimo na izgradnji baznih infrastrukturnih projekata sa kojima ćemo povezati najvažnije dijelove Republike Srpske, ali i Republiku sa zemljama u okruženju, što podrazumijeva izgradnju putne infrastrukture (puteva, autoputeva, mostova) i željezničke infrastrukture.

Veoma bitnim i hitnim smatramo potrebu da aerodrom u Banjoj Luci stavimo u puni kapacitet na čemu ćemo snažno insistirati.

Partija demokratskog progresa je odlučna u namjeri da riješi status javnih preduzeća, kao i preduzeća od strateškog interesa. U tom cilju neophodno je:

  • Sprovesti politiku vrednovanja pozitivnih i sankcionisanja negativnih rezultata u svim strukturama upravljanja javnih preduzeća u cilju povećanja produktivnosti, efikasnosti i korišćenja imovine i kapitala javnih preduzeća;

  • Definisati očekivane rezultate i dobit za svako javno preduzeće u svakoj fiskalnoj godini s ciljem ostvarivanja ukupne godišnje dobiti javnih preduzeća u iznosu najmanje od 100 miliona KM, a do 2025. godine u dvostruko većem iznosu;

  • Sprovesti konkretne mjere za svako konkretno državno/javno preduzeće gdje za tim postoji potreba; utvrditi načine restrukturisanjakoje može da uključuje i pronalaženje strateškkih partnera naročito za preduzeća od strateškog državnog interesa kako bi mogla da nastave svoju djelatnost;

  • Unaprijediti i dinamizirati rad predstavništava RS koja treba staviti u funkciju ekonomske obnove RS a posebno treba istaći ulogu predstavništava u cilju pronalaženja strateških partnera za ona preduzeća za koja se utvrdi da imaju perspektivu na tržištu;

  • U preduzećima koja su u stečaju sprovesti neophodno restrukturisanje ako je to moguće; Vlada u saradnji sa upravom preduzeća treba da kreira rješenja za probleme u preduzećima od strateškog značaja;

  • Izvršiti sveobuhvatnu depolitizaciju upravljanja javnim poduzećima, izbor menadžmenta na profesionalan način, stimulaciju primjerenu sličnim privrednim društvima u privatnom sektoru, kao i razrađen mehanizam praćenja uspješnosti poslovanja.

  • Za ona javna preduzeća za koja stručnjaci u tim oblastima procijene da ne mogu optimalno da budu upravljana od strane Republike, planiramo da izvršimo restrukturisanje vlasništva koje će omogućiti efikasan, ekonomičan i produktivan rad tih kompanija, izmirenje obaveza prema Republici, radnicima, kao i svim drugim povjeriocima, ali i efikasno zadovoljenje javnih funkcija koje ta preduzeća imaju.

Stabilizacija finansijskog sektora i jačanje kreditne podrške privrednom i ekonomskom razvoju Republike Srpske

  1. Unapređenje rada bankarskog regulatora

Činjenica da je u kratkom periodu došlo do propasti tri banke u RS na način da su izgubljena ogromna sredstva javnih i vladinih institucija uticala je na gubitak povjerenja domaće i strane javnosti u rad Agencije za bankarstvo RS (ABRS) kao nadzornog bankarskog tijela i jedne od najvažnijih institucija RS. Partija demokratskog progresa će preduzeti mjere usmjerene na vraćanje ugleda u rad ove institucije kako bi ona bila u mogućnosti da djeluje u pravcu očuvanja i jačanja stabilnosti bankarskog sistema, a u tom cilju neophodno je:

  • Osigurati mnogo transparentniji rad ABRS nego što je to do sada bio slučaj. Transparentniji rad ABRS podrazumijeva potrebu da ABRS odgovori na nekoliko ključnih pitanja (zašto ABRS nije reagovale ranije u slučaju propalih banaka kako bi se zaštitili neosigurani povjerioci ili zašto je ABRS dala svoju saglasnost za nacionalizaciju Balkan Investment banke, odnosno zašto nije upozorila Vladu RS da nacionalizacija Balkan Investment banke predstavlja lošu odluku i da će prouzrokovati samo dodatne gubitke po državu) čiji odgovori treba da ukažu na propuste koji su učinjeni u slučaju propalih banaka i u kom pravcu dalje djelovati u budućem periodu, a sa ciljem da se isti događaji ne ponavljaju.

  • Obezbijediti potpuno nezavisan rad ABRS. Nelogično zakasnjele odluke ABRS u slučaju propalih banaka otvaraju i pitanje nezavisnosti, odnosno koliko je ABRS bila nezavisna od političkih uticaja. Stoga je neophodno u najvećoj mjeri onemogućiti politički uticaj na rad ABRS kao bankarskog regulatora.

  • Obezbijediti dalje unapređenje regulative bankarskog sektora u smislu približavanja EU standardima i najboljim međunarodnim praksama, a što je značajnim dijelom odgovornost izvršne i zakonodavne vlasti RS.

  1. Jačanje saradnje regulatornih institucija unutar RS

Propast banaka u RS na način koji je doveo do velikih gubitaka poreskih obveznika RS je pokazao da Komitet za koordinaciju nadzora finansijskog sektora nije u potpunosti ispunio svoj zadatak. Zbog toga je potrebno da se u budućem periodu radi na mnogo jačoj koordinaciji i saradnji između nadzornih organa cjelokupnog finansijskog sektora u RS, a sve sa ciljem da se zauzimaju određeni stavovi i predlažu mjere koje će spriječiti situacije velikih gubitaka po poreske obveznike.

  1. Obezbjeđenje jače regionalne saradnje, kao i čvrste saradnje sa regulatornim finansijskim institucijama na evropskom nivou

Zbog postojanja specijalnih veza između Srbije i RS ta saradnja, pogotovo, može da bude intenzivirana sa Srbijom koja je značajno pristupila reformi zakonodavstva finansijskog sektora i već ima određenih iskustava u smislu implementacije određenih zakonskih rješenja. Saradnja i sa drugim zemljama regiona je, takođe, značajna i olakšana činjenicom da već postoje određeni potpisani memorandumi o saradnji. Imajući u vidu da su banke sa sjedištem u RS najvećim dijelom porijeklom iz EU otuda je veoma bitan i nastavak saradnje koju već imaju regulatorne finansijske institucije u BiH sa regulatornim institucijama na EU nivou.

  1. Promjena načina funkcionisanja IRBRS

Izlažući se prekomjernom kreditnom riziku uzrokovanim političkim uticajem, IRBRS je u posljednjih nekoliko godina ostvarila ogromne gubitke, a njena osnovna uloga jeste da bude podrška privrednom i ekonomskom razvoju RS. Mjere koje će PDP preduzeti u narednom periodu u pogledu funkcionisanja IRBRS obuhvatiće sledeće:

  • na potpuno jasan i transparentan način utvrditi stanje u kome se trenutno nalazi IRBRS i razloge koji su do toga doveli,

  • zadržati IRBRS kao razvojnu banku, ali istovremeno pristupiti određenim institucionalnim promjenama. Te promjene svakako moraju ići u pravcu redefinisanja odnosa sa komercijalnim bankama, kao i razmatranja mogućnosti zadržavanja određenih oblika direktnih plasmana, ali uz jasna i transparentna pravila njihovog odobravanja,

  • Unapređenje rada IRBRS u dijelu upravljanja rizikom poslovanja u fazi odobrenja, korišćenja i vraćanja plasmana, jačanja nezavisnosti rada IRBRS, te maksimalno mogućeg eliminisanja uticaja politike na rad ove institucije,

  • Stavljanje IRBRS pod odgovarajuću superviziju i regulaciju Agencije za bankarstvo RS u cilju unapređenju rada IRBRS u gore navedenom pogledu.

Reforma obrazovnog sistema i jačanje preduzetništva

Partija demokratskog progresa će insistirati na mjerama koje će doprinijeti bržem zapošljavanju, kraćem periodu čekanja za dobijanje posla, većem zapošljavanju i samozapošljavanju, te efikasnijem i efektivnijem obrazovnom sistemu koji je prilagođeniji potrebama tržišta rada. U ovom cilju neophodno je:

  • dinamizirati rad Republičkog zavoda za zapošljavanje kako bi sa čisto statističkog portala koji evidentira broj nezaposlenih prešao na rad u funkciji pravog posrednika pri zapošljavanju,

  • izvršiti usklađivanje školskih programa, naročito srednjeg obrazovanja sa potrebama tržišta rada, pri čemu je uloga Rapubličkog zavoda za zapošljavanje takođe od ključne važnosti,

  • afirmisati i institucionalno jačati ulogu lokalnih zajednica u određivanju prioritetnih zanimanja prema potrebama tržišta rada te lokalne zajednice,

  • pojačati i podsticati programe prekvalifikacije i doobuke koje su spremni preduzeti poslodavci u saradnji sa Republičkim zavodom za zapošljavanje; osnov su brojni zahtjevi poslodavaca spremnih za novo zapošljavanje,

  • u oblasti visokog obrazovanja takođe vršiti daljnju reformu u cilju smanjivanja kvota za ona zanimanja kojih na tržištu rada ima viška prema onim zanimanjima kojih nedostaje na tržištu rada (na primjer, informatičari),

  • od strane institucija sistema promovisati i na adekvatan način upoznavati đake i buduće studente, kao i njihove roditelje o tome koja zanimanja na tržištu rada se najviše traže, a koja zanimanja nemaju perspektivu u smislu brzog pronalaženja posla;

  • među mladima vršiti promociju preduzetništva i samozapošljavanja; institucije sistema poput Ministarstva rada i Republičkog zavoda za zapošljavanje, a uz istovremeno sprovođenje mjera zaustavljanja daljeg zapošljavanja u javnoj upravi i smanjenja opterećenja privrede, treba da ukažu mladima da budućnost nije isključivo rad i zaposlenje u javnom sektoru, već u privatnom biznisu za koji se moraju stvoriti adekvatniji uslovi za razvoj.

Značajnija podrška istraživanju i razvoju

PDP insistira na digitalizaciji naše privrede i uvođenju modernih tehnologija. Naš dugoročni prosperitet zavisi od obrazovanja, nauke, tehnologije i inovacija. Naš cilj jeste da Republika Srpska ima najinovativniju privredu na području zapadnog Balkana. Taj naš ultimativni razvojni cilj planiramo postići izdvajanjem značajno većih budžetskih sredstava u nauku i obrazovanje, kao i poreskim olakšicama prema kompanijama koje ulažu u inoviranje.

Cilj PDP-a jeste da poveća izdvajanja za istraživanje i razvoj u visini od 0,5% od BDP-a, dakle pet puta više novca nego što je to danas slučaj. Dugoročni cilj za period od deset godina jeste da Republika godišnje za nauku i istraživanje izdvaja 3% od BDP-a, a što jasno demonstrira našu odlučnost da investiramo u budućnost kako bi naša djeca živjela bolje i ostajala u Republici Srpskoj.

Inoviranje korporativnih zakona

PDP će izvršiti određene izmjene i dopune korporativnih zakonskih akata u cilju veće mobilnosti u procesu osnivanja, poslovanja i likvidacije privrednih subjekata. Čvrsto vjerujemo da svako ima pravo na drugu priliku, te da je potrebno da gradimo takav sistem da svako može da pokuša ponovo sa biznisom, ako prvi put u tome ne uspije. Jedini uslov jeste da se pri tome namjerno ne krše zakon i prava povjerilaca.

Izvršićemo i druge promjene koje će ubrzati poslovne aktivnosti kompanija, olakšati im komunikaciju sa nadležnim republičkim organima, omogućiti sigurniji poslovni ambijent i pružiti jasne garancije da je sistem regulative apsolutno spreman da prati potrebe privrede.

Konkretne mjere koje ćemo sprovesti u oblasti korporativnih zakona jesu sljedeće:

  1. Način pribavljanja podataka o poslovnim subjektima u potpunosti će biti elektronski. Biće omogućeno elektronsko podnošenje zahtjeva za dobijanje izvoda iz registra i elektronsku dostavu izvoda koji bi imali snagu javnih isprava;

  2. U slučaju odsustva registracionog sudije kojem je predmet prvobitno dodijeljen, u periodu dužem od tri dana, biće uveden mehanizam prosljeđivanja po automatizmu tog predmeta drugom sudiji, a kako bi se postupak registracije poslovnog subjekta bio završen u zakonskom roku;

  3. Radićemo na liberalizaciji uslova prethodnog dobijanja uvjerenja o odobrenom boravku u BiH ako je lice koje je ovlašćeno za zastupanje privrednog društva strano lice, kao i u slučaju registracije poslovnih jedinica čiji je osnivač strano lice;

  4. Biće izmijenjen i dopunjen Zakon o likvidaciji na način da se isti uskladi sa novim Zakonom o stečaju, kako bi se izbjegle eventualne nejasnoće i kolizije zakonskih rješenja;

Mjere u oblasti poljoprivrede

I pored određenih prirodnih prednosti kao što su kvalitet poljoprivrednog zemljišta, bogatstvo šuma i vodno bogatstvo, te stručni kadrovi, naša poljoprivreda trenutno ne ostvaruje dogodak koji bi obezbijedio dalji razvoj i unapređenje konkurentne proizvodnje, te postizanje pristojnog nivoa životnog standarda poljoprivrednika. Poljoprivreda je najveća razvojna šansa Republike Srpske, nedovoljno iskorišćena a za koju postoje svi neophodni kapaciteti kako bi ova djelatnost postala jedan od ključnih faktora zapošljavanja, izvoza i ukupnog rasta i razvoja Republike Srpske. Republika Srpska je trenutno jedina u regiji koja ima opadajuću skalu budžetskih podsticaja, kao i stalne zaostake i kašnjenja u isplatama podsticaja u poljoprivredi.

U budućnosti, poljoprivredni sektor mora odgovoriti novim izazovima klimatskih promjena, degradacije životne sredine, rastućih briga u vezi sa bezbjednošću hrane, teritorijalnog balansa i potrage za održivim rastom.

Za oporavak poljoprivrede, mjere koje je neophodno sprovesti su sljedeće:

  1. Povećati podsticaje razvoja poljoprivrede iz budžeta Republike Srpske, jer je ova grana depresirana u samoj primarnoj raspodjeli dohotka. Zato su podsticaji iz budžeta nužna mjera, jer se direktna podrška farmerima i podrška tržišnim mjerama uostalom, primjenjuje i u svim razvijenim privredama, a posebno na područjima na kojima tradicionalno trgujemo.

  2. Neophodno je donijeti novi zakon o podsticajima i njime urediti kompletnu problematiku podsticaja razvoja poljoprivrede i života na selu. Dosadašnje pravilnike o podsticajima za tekuću godinu zamijeniti dokumentom koji će važiti 5 do 10 narednih godina. Tako bi se proizvođači mogli slobodno opredjeljivati za pojedine vrste proizvodnje, jer bi unaprijed znali na koje podsticaje mogu računati u budućoj proizvodnji.

  3. Zakonom odrediti da iznos podsticaja bude 6 do 7% od izvornih domaćih prihoda budžeta i da se taj iznos obavezno obezbjeđuje i isplaćuje po dospijeću pojedinih pozicija, po prioritetu u odnosu na ostale pozicije u budžetu RS (na primjer, plate administracije u institucijama RS).

  4. Prepoznati važnost regionalne saradnje na postizanju usaglašenih okvira u oblasti poljoprivrede i ruralnog razvoja i obezbijediti efikasan sistem koordinacije aktivnosti sa nivoom BiH vlasti, kako bi se obezbijedila sredstva iz pretpristupnih fondova EU i osigurao što veći nivo konkurentnosti do ulaska u EU. Eliminisati sve prepreke i smetnje na ostvarenju ove vrste pomoći gdje glavni ciljevi moraju biti povećana konkurentnost i osiguranje alternativnih prihoda za ruralno stanovništvo Republike Srpske.

  5. Posebnu pažnju posvetiti podsticanju proizvodnje i sertifikacije organske i tradicionalne hrane, odnosno hrane čije posebne karakteristike proizilaze iz vrijednosti njihovih sastojaka, načina proizvodnje i prerade, te podneblja iz kojeg dolaze.

  6. Hitno izvršiti reviziju svih propisa koji uređuju oblast vodoprivrede. Propise, a naročito praksu, neophodno je uskladiti sa neodložnim potrebama u pogledu zaštite od poplava i urediti efikasniji način korišćenja vodnih resursa a naročito za navodnjavanje, eksploataciju mineralnih sirovina iz riječnih korita i proizvodnju električne energije.

  7. Za ukupnu obnovu Republike Srpske od prevashodnog je značaja u kojoj mjeri ćemo uspjeti da obnovimo naše selo i poljoprivredu kao osnovno zanimanje onih koji žive u selu. Zato je podizanje nivoa proizvodnje, u sadejstvu sa pronatalitetnim mjerama, od prvorazrednog značaja za obnovu sela kao i čitavog društva Republike Srpske.

Ključne mjere u oblasti energetike

Polazeći od stanja i problema u oblasti energetike, te imajući u vidu da Republika Srpska u oblasti energetike ima značajne resurse i ova oblast može biti značajan faktor u obnovi i razvoju Republike, predlažemo sljedeće:

  1. Mjere za pozitivno poslovanje i ostvarenje dobiti Elektroprivrede RS

Stručnim, racionalnim i domaćinskim poslovanjem u oblasti Elektropreivrede RS, umjesto dosadašnjih gubitaka, ostvariti pozitivno poslovanje i značajnu dobit iz kojih bi se izdvajalo za izgradnju novih elektroenergetskih kapaciteta, prije svega u oblasti hidroelektrana.

Depolitizacija svih preduzeća u okviru Mješovitog holtinga Elektroprivrede RS (proizvodnih i distributivnih) koja su u prethodnom periodu od 12 godina postala poligon za zapošljavanje stranačkih vojnika. Stavljanje van snage koruptivnih i monopolskih zakona, prije svega Zakona o koncesijama.

Potrebno je obnoviti distributivnu i prenosnu mrežu i uvesti red u oblasti prodaje električne energije kako domaćim tako i stranim kupcima. U pojedinim godinama famozni distributivni gubici realno su iznosili i do 30% ukupne proizvodnje u ERS, a loša naplata (postoje privilegovana preduzeća i pojedinci kojima se otpisuju dugovi), stvarala je dodatne probleme u finansijskom poslovanju kako proizvodnih tako i distributivnih preduzeća u okviru Elektroprivrede RS.

Neophodno je smanjiti distributivne gubitke električne energije na nivo koji imaju distributivna preduzeća u okruženju.

Neophodno je takođe eliminisati krađu struje i zloupotreba kod otpisa dugovanja, kao i smanjiti troškove racionalnijim poslovanjem i boljim korišćenjem kapaciteta i resursa. U postupku javnih nabavki smanjiti zloupotrebe i izvlačenje novca u privatne džepove i za političke svrhe.

Ostavarena dobit treba da bude osnov za izgradnju hidrocentrala i podloga za dobijanje povoljnih kredita za izgradnju novih kapaciteta, od kojih bi se prodajom i izvozom struje otplaćivale obaveze.

2. Preispitivanje datih koncesija i preispitivanje sprovedenih privatizacija energetskih kapaciteta, kao i zakonske izmjene koncesione regulative:

  • Pravilnom primjenom i zakonskim izmjenama koncesionih zakona udvostručićemo prihod od koncesija a cilj je da ovaj prihod u četvorogodišnjem periodu dostigne iznos od 150 miliona KM.

  • Preispitati i poništiti date koncesije za mini-hidrocentrale koje nisu završene u skladu sa koncesionim ugovorima i rokovima. Spriječiti zloupotrebe i preprodaju koncesija nekompetentnim firmama i koncesionarima i ne dozvoliti kršenja zakonskih propisa i propisa zaštite životne sredine.

  • Koncesije na elektrane preko 250 KW instalisane snage (do 250 KW instalisane snage se dodjeljuju na nivou opštine) će dobiti Elektroprivreda da gradi i uzima podsticaj za proizvedenu čistu energiju sa obavezama da ih izgradi do određenog perioda.

  • Poništiti koncesije date za izgradnju Termoelektrane Ugljevik 3 i rudnika Ugljevik firmi Comsar Energy zbog isteklih rokova i nepridržavanja koncesionih ugovora i oduzeti dodatne povlastice koje su im date. Izgradnju termoleketrana treba da planira i realizuje RS, bez davanja koncesija i bez privatizacija. Pri tome imati u vidu da je struja iz termolektrana skuplja, te treba sagledati evropske propise i kriterijume u ovoj oblasti.

3. Preispitivanje netransparentne privatizacije naftne industrije

zbog neispunjavanja obaveza iz privatizacionih ugovora u dijelu izmirenja obaveza novih ulaganja u kapacitete. Preduzeti mjere da se ispune obaveze po osnovu dugovanja poreza i doprinosa, da se održe ugovoreni kapaciteti proizvodnje i zadržavanje zaposlenih radnika.

4. Izgradnja novih elektroenergetskih kapaciteta

Republika Srpska treba da iskoristi hidro potencijale svih riječnih tokova i izgradi planirane hidrocentrale. U graničnim dijelovima rijeke Drine to treba raditi zajedno sa Republikom Srbijom. Strateški cilj mora biti izgradnja hidrocentarala na gornjoj Drini, gdje su potencijali hidroenergije najveći. Inicijalna i pripremna sredstva za izgradnju treba da budu iz dobiti Elektroprivrede RS uz povoljna kreditna sredstva. Uložena sredstva bi se vratila kroz povećanu proizvodnju i izvoz struje. Za ove kapacitete obezbijediti sredstva iz Evropske unije na ime izgradnje obnovljenih izvora električne energije. Izgradnju termolektrana Ugljevik i Gacko realizovati sa kredibilnim investitorima iz Evrope i svijeta.

Ulaganje u nove elektrane vršiti osnivanjem sektora u sklopu Elektroprivrede koji će se baviti samo investiranjem u nove elektrane a vrijednost investiranja u nove elektrane će se određivati iz dobiti Elektroprivrede i uzetih kredita za izgradnju.

5. Podsticanje za izgradnju obnovljenih izvora energije

Pored izgradnje hidrocentarla, neophodno je pažnju posvetiti i izgradnji ostalih vidova obnovljive energije i čiste energije. U skladu sa svjetskim i evropskim standardima raditi na izgradnji vjetroparkova i izvora solarne energije, te izvora geotermalne energije. Uraditi programe za podsticaje i stimulacije izgradnje ovih vidova energije, te koristiti evropske izvore sredstava za ove namjene.

U tom pravcu je potrebno formirati savjete za energetsku efikasnost, obezbijediti puno više sredstava u Fond za finansiranje i podsticaje za obnovljive izvore energije i stimulisanje zamjene opreme, uređaja i potrošača sa smanjenom potrošnjom.

U skladu sa evropskim standardima i iskustvima, podržati programe i projekte koji se kandiduju za IPA fondova. Pojednostaviti i uprostiti procedure i smanjiti administraciju oko dobijanja dozvola za izgradnju izvora čiste i „zelene“ energije.

Mjere u oblasti turizma

Turizam je jedna od značajnih ali neiskorišćenih razvojnih šansi Republike Srpske. Brojne prirodne i antropogene turističke potencijale i vrijednosti treba staviti turistima i posjetiocima u punom obimu na raspolaganje, a time stanovništvu omogućiti zaposlenje i samozaposlenje u ovoj oblasti. U cilju unapređenja turizma neophodno je sprovesti sljedeće mjere:

  • Operacionalizovati strateška dokumenta iz turizma kroz akcione planove, te kontinuirano pratiti njihovo sprovođenje i revidiranje;

  • Usaglasiti turističke strategije i planove od republičkog do lokalnog nivoa, te obezbijediti njihovo principijelno sprovođenje i finansiranje predviđenih aktivnosti;

  • Obezbijediti veću finansijsku podršku turističkim subjektima za projekte, prije svega za izgradnju infrastrukture, te razvoj i promociju turističkih dobara;

  • Uključiti naučno-istraživačke ustanove u planiranje, razvoj i promociju turizma;

  • Formirati jedinstven turistički klaster Republike Srpske, te veći broj regionalnih i sektorskih klastera, sa ciljem boljeg uvezivanja svih vidova turizma i zajedničkog rada i djelovanja turističkih subjekata;

  • Kreirati lokalne i regionalne turističke pakete i raditi na njihovoj regionalnoj i međunarodnoj promociji;

  • Omogućiti brži razvoj seoskog turizma koji je zasnovan na iskorišćavanju atraktivnih ruralnih područja, što bi omogućilo zapoljšavanje lokalnog stanovništva i zaštitu životne sredine;

  • Planski razvijati avanturistički turizam, zasnovan na planinarenju, raftingu i biciklizmu, odnosno omogućiti turistima aktivni odmor u interesantnim i prirodom očuvanim područjima sa zadovoljavajućom infrastrukturom i radnim osobljem;

  • Stručno i kvalitetno istraživati i vrednovati kulturno-istorijsko nasljeđe kao značajan turistički potencijal, a postojeća antropogena turistička dobra približiti turistima kroz turističke sajmove u inostranstvu.

Zaustavljanje otvaranja političkih pitanja koja sprečavaju ekonomski razvoj

Kočnicu svih reformskih procesa svakako predstavlja politički rizik u Republici Srpskoj i BiH. Konstantno otvaranje političkih tema za koja se unaprijed zna da nema političkog dogovora iznova stvara dodatne političke tenzije, jača politički rizik države, šalje poruku političke nestabilnosti i sve efekte izvršenih reforsmkih procesa dodatno ugrožava ili u potpunosti eliminiše. PDP mora insistirati na reformskim procesima i ključnim ekonomskim politikama, te smatramo da je neophodno da se sve strane moraju maksimalno uzdržavati od otvaranja pitanja koja su bolna za bilo koji narod u BiH.

U tom smislu ćemo nastaviti sa inicijativom za potpisivanje zajedničke deklaracije političkih stranaka koja će u prvi plan staviti reformski put Republike Srpske, ali i cijele BiH, u kontekstu evropskih integracija. Smatramo da bez ostavljanja gore navedenih pitanja i tema po strani, sve druge mjere u oblasti ekonomske obnove ne mogu dovesti do očekivanih rezultata.

Jačanje ekonomske saradnje sa zemljama regiona, pogotovo sa Srbijom

Srbija je u proteklim godinama učinila mnogo na stvaranju boljeg poslovnog okruženja i stabilizaciji svojih finansija. Saradnja sa Srbijom će biti obezbijeđena na svim nivoima vlasti i u svim segmentima života kako bi se njihove pozitivne prakse maksimalno iskoristile u reformskim procesima koji očekuju Republiku Srpsku.

Osim carinskih barijera koje su u okviru CEFTA zone slobodne trgovine ukinute, kontinuirano treba raditi na uklanjanju necarinskih barijera koje su netransparentne a koje zemlje često upotrebljavaju kao mjere skrivenog protekcionizma. PDP će insistirati na detektovanju takvih mjera i efikasnoj borbi protiv njihovog uklanjanja u saradnji sa svim zemljama regiona, a naročito sa Srbijom kao vodećom zemljom regiona u procesu evropskih ekonomskih integracija.

II DEMOGRAFSKA OBNOVA

„Sačuvajmo život u Republici Srpskoj“

Pronatalitetna politika PDP-a

Demografska obnova Republike Srpske jeste naš osnovni nacionalni i politički zadatak. Ključno opredjeljenje Partije demokratskog progresa jeste ponuditi odgovore na najveći izazov sa kojim se danas suočavamo a to je kako obezbijediti da Republika Srpska ne ostane bez svog najvažnijeg resursa ljudi. Kao svoje osnovno opredjeljenje i opredjeljenje postojanja same Partije u imperativ svog budućeg djelovanja stavljamo mjere kojima ćemo obezbijediti trajni opstanak i ostanak naroda na ovim prostorima a koje podrazumijevaju: mjere podrške roditeljstvu, mjere usmjerene ka usklađivanju porodičnog i profesionalnog života, edukaciju građana o važnosti demografskih pitanja te poboljšanje zdravstvenog stanja stanovništva. U cilju povećanja stope nataliteta, zalagaćemo se za veća finansijska izdvajanja čiji je primarni cilj stimulisanje rađanja, ali ćemo istovremeno stvarati takav društveni ambijent da ljudi u Republici Srpskoj žele da ostanu, rade, razvijaju svoje potencijale, grade porodice i podižu buduća pokoljenja.

Osnovni politički, nacionalni i državnički zadatak danas jeste obezbijediti da Republika Srpska ne ostane bez stanovništva u budućnosti. Onog trenutka kad ljudi budu ostajali na ovim prostorima, kad institucije Republike budu pokazale da im je primarni interes da obezbijede normalne uslove za egzistenciju svojih građana, tad ćemo znati da ponovo imamo jednu ozbiljnu i odgovornu politiku.

Problem iseljavanja stanovništva je veoma kompleksan. Neraščišćeni politički odnosi u zemlji, hronična politička, institucionalna i ekonomska nestabilnost, hronična korupcija, nesređenost sistema, nenaziranje perspektive su samo neki od mnogobrojnih razloga zbog kojih se ljudi odlučuju da napuste ove prostore.

Baš zato je naš politički imperativ da učinimo sve kako bismo demografski obnovili Republiku. Insistiramo na stabilnosti, razvoju i strateškim i dugoročnim politikama. Partija demokratskog progresa je posvećena i odlučna da od Republike napravi najbolje moguće mjesto za život svih njenih građana, bez obzira na njihovu nacionalnu, vjersku, političku ili bilo kakvu drugu pripadnost.

Od 2002. godine Republika Srpska ima ima negativan prirodni priraštaj, a to je posljedica smanjene stope nataliteta, a povećane stope mortaliteta. Ta demografska slika je dodatno usložnjena negativnim migracionim saldom, kao posljedica svega je depopulacioni saldo velikih razmjera. Glavni problem stanovništva Republike Srpske je fenomen nedovoljnog rađanja. Osnovna karakteristika populacione politike treba da se zasniva na stimulisanju povećanju nataliteta. Univerzalni cilj sprovođenja pronatalitetnih mjera populacione politike u Republici Srpskoj treba da bude dostizanje stope ukupnog fertiliteta u prosjeku od 2,1 djeteta po majci (sa sadašnjeg prosjeka od 1,2 djeteta po majci), a što bi ipak omogućilo samo prostu zamjenu generacija i dostizanje nivoa stacionarnog stanovništva.

Na osnovu prikupljenih epidemioloških podataka u Republici Srpskoj utvrđeno je kod djece prisustvo kongenitalnih anomalija, koje predstavljaju značajan medicinski problem. Uzroci nastanka kongenitalnih anomalija uzrokovani su od više faktora: od strane trudnice, infekcije, nepravilne ishrane, nedostatka folne kiseline, konzumacije alkohola i duvana, lijekova, zračenje, genetskih uzroka, itd. S ciljem da se ustanovi nadzor nad kongenitalnim anomalijama osnivaju se registri kongenitalnih anomalija, što je neophodno uraditi i u Republici Srpskoj gdje je se svake godine evidentira 3-4% kongenitalnih anomalija kod novorođenih. Dobijeni podaci mogu predstavljati dobru polaznu osnovu za unapređenje prevenciju i planiranje neonatalnog i zdravlja dječije populacije u Republici Srpskoj uopšte, a time i značajan doprinos natalitetu i zdravlju stanovnika cijele Republike.

Zvanična statistika ne raspolaže kompleksnim podacima u vezi sa problematikom reprodukcije, planiranja porodice i analize mjera populacione politike. S tog aspekta istraživanje koja tretiraju ovu problematiku postavljaju se kao prioritet, kako bi se formulisali stavovi o aktuelnim demografskim procesima na našem prostoru. Neophodno je ove probleme izučavati minuciozno, kontinuirano, a ne kampanjski. Neophodno je u okviru nadležnih institucija formirati stručni institut koji bi se bavio populacionom politikom, planiranjem porodice, promocijom reproduktivnog zdravlja, savjetovanjem adolescenata, što je već odavno tekovina u zemljama koje se ozbiljno bave izučavanjem ovog značajnog problema jer je reproduktivno zdravlje prvi uslov opstanka.

Potrebno je sprovesti politike podrške porodici, smanjenja troškova roditeljstva i ublažavanje nejednakosti u životnom standardu između porodica sa djecom i porodica bez djece. Mjere kojima se operacionalizuju ovi ciljevi mogu biti u novcu ili uslugama.

U okviru političkog odgovora na nedovoljno rađanje djece bitno je i sprovođenje mjera vezanih za očuvanje i unapređenje mjera vezanih za očuvanje i unapređenje reproduktivnog zdravlja mladih, jer će upravo oni biti nosioci reprodukcije stanovništva u neposrednoj budućnosti. Brojni faktori faktori utiču na reproduktivno zdravlje: planiranje porodice kontracepcija, različiti ekološki agensi, polno prenosive bolesti, sterilitet, spontani pobačaji, prijevremeni porođaji i jedan poseban problem-namjerni prekid trudnoće. Sve navedene činioce neophodno je rješavati kroz stručna tijela koja bi se bavila ovom problematikom. Praksa u mnogim razvijenim zemljama pokazala je da dobro osmišljeni programi edukacije donose dobre rezultate koji se najbolje očituju u dobrim promjenama u životu.

Posebno ćemo ppeduzeti mjere podrške roditeljstvu, mjere usmjerene ka usklađivanju porodičnog i profesionalnog života, edukaciji građana o važnosti demografskih pitanja te poboljšanju zdravstvenog stanja stanovništva. U cilju povećanja stope nataliteta, zalažemo se za podsticajne finansijske mjere čiji je primarni cilj stimulisanje rađanja. Konkretno, insistiraćemo i sprovešćemo sljedeće mjere pronatalitetne politike:

  • fikasna jednokratna naknada za svako novorođeno dijete od najmanje 2.000 KM;

  • materinski dodatak na mjesečnom osnovu za svaku majku koja rodi četvrto dijete u visini prosječne plate u Republici Srpskoj;

  • materinski dodatak na mjesečnom osnovu za svaku majku koja rodi treće dijete u visini polovine prosječne plate u Republici Srpskoj.

Program jeftine (socijalne) stanogradnje

Mjere na kojima će PDP insistirati su sljedeće i moraju biti imperativ rada buduće vlade RS u saradnji sa svim lokalnim zajednicama:

  • nadležna vlast obezbjeđuje zemljište besplatno

  • po preporuci republičkih vlasti, lokalne zajednice za izgradnju ovih stanova naplaćuju komunalije u iznosu od 50%,

  • finansiranje se vrši iz značajnih finansijskih sredstava kojima raspolaže Fond stanovanja

  • objekti se izvode po tipskim projektima, kao energetski efikasni,

  • Vlada, odnosno Republička direkcija za obnovu i izgradnju izvođače radova bira putem tendera

  • nadzor nad izvođenjem radova vrši Vlada, odnosno Republička direkcija za obnovu i izgradnju).

Cijena kvadratnog metra ovakvih stanova bila bi niža za trećinu od prosječne tržišne cijene. Ovi stanovi bi bili namjenjeni mladim bračnim parovima i mladim stručnjacima, što korespondira sa podsticanjem ostanka u Republici Srpskoj, odnosno zaustavljanjem masovnih odlazaka iz zemlje, kao i poticanjem nataliteta. Realizacijom ovog programa, pored upošljavanja domaće građevinske operative, multiplikuju se i sekundarni i tercijarni privredni sektor (industrija građevinskog materijala, namještaja, razne uslužne djelatnosti, trgovina).

Mjere za poboljšanje života na selu i u nedovoljno razvijenim opštinama

Ruralna područja zauzimaju najveći dio teritorije Republike Srpske, a u njima živi i značajan dio stanovništva koji se zbog loših uslova za život stalno iseljava. U takvim područijima neophodno je obezbijediti kvalitetnu infrastrukturu i sadržaje koji će zadržati stanovništvo. U cilju postizanja poboljšanja života na selu potrebno je sprovesti sljedeće mjere:

  • Kvalitetnija izrada i dosljedno sprovođenje republičke i lokalne planske i strateške dokumentacije za razvoj ruralnih područja, zasnovane na struci i primjeni principa održivog razvoja;

  • Planski razvijati selo, nasuprot dosadašnjem stihijskom pristupu, što podrazumijeva i prepoznavanje lokalnih potencijala i njihovo iskorišćavanje za opšti društveni i privredni progres;

  • U centrima sela obezbijediti potrebnu društvenu infrastrukturu škole, ambulante, sportske objekte, trgovine i drugo sa kvalitetnim kadrom;

  • Ekonomsko jačanje sela kroz razvoj savremene poljoprivrede, te obezbjeđenje organizovanog otkupa poljoprivrednih proizvoda;

  • Izgradnja i rekonstrukcija puteva na osnovu prioriteta prema planskoj dokumentaciji i kategorizaciji;

  • Rekonstrukcija električne i telekomunikacione mreže i obezbjeđivanje kvalitetnog snabdijevanja strujom, te telefonom i internetom;

  • Izgradnja vodovodne mreže sa kontinuiranom i kvalitetno isporukom zdrave pijaće vode za potrošače;

  • Izrada sistema za navodnjavanje radi sprečavanja katastrofalnih posljedica suše.

Partija demokratskog progresa posebno ističe značaj ostanka i opstanka u ruralnim područjima a u tom smislu posebno ističemo značaj ostanka ljudi u nerazvijenim i izrazito nerazvijenim opštinama Republike Srspke koje polako izumiru. Neophodno je u ruralnim područjima i u selima Republike Srpske obezbijediti takve uslove za život koji su izjednačeni sa uslovima i svim pogodnostima koje postoje za život u gradskim područjima. U tom cilju, od ključne je važnosti omogućiti otvaranje radnih mjesta u ovim, pretežno ruralnim područjima.

Jedna od mjera za koju će se PDP zalagati jesu posebni poreski podsticaji koji će se uvesti prilikom investiranja u opštinama koje su po zvaničnoj klasifikaciji «nerazvijene» ili «izrazito nerazvijene» i to kroz oslobađanje investitora od plaćanja poreza na dobit ostvarenoj u novoosnovanoj poslovnici u nerazvijenoj opštini u prve tri godine od investicije i pokretanja aktivnosti. U četvrtoj godini od pokretanja investicije u nerazvijenim području investitor bi plaćao porez na dobit po umanjenoj stopi (5%). Na ovaj način bi se u prvim godinama investitor stimulisao na investicije i zapošljavane te bi na nakon svojevrsnog «grejs perioda» počeo da plaća porez na dobit po umanjenoj stopi (5% umjesto 10%). Cilj je spriječiti pražnjenje nerazvijenih područja od stanovništva (pogotovo radnog kontigenta) kroz stimulisanje investitora da ulažu u ova ugrožena područja.

Odnosi sa dijasporom

U okviru demografske obnove veoma je važno shvatiti ulogu i značaj naše dijaspore. Do sada taj izuzetno značajni resurs nismo koristili na optimalan način, a doznake dijaspore zapravo predstavljaju jedini vid „saradnje“ sa našim ljudima u svijetu. Egzaktni podaci ukazuju da doznake radnika iz inostranstva predstavljaju iznos koji korespondira sa 10% vrijednosti BDP-a Republike Srpske, a odnosi se samo na doznake čiji je priliv efektivno registrovan, dok je iznos ukupnih doznaka koje uđu u Republiku Srpsku mnogo veći. PDP planira da od naših ljudi gdje god da se oni nalaze napravi naše najbolje političke ambasadore, jer su ljudi naš ključni resurs.

Konkretne mjere koje planiramo da preduzmemo kad su odnosi sa dijasporom u pitanju su sljedeće:

  1. Donošenje zakonskog okvira koji reguliše pitanje dijaspore;

  2. U okviru predstavništava organizovanje pomoći državljanima Republike Srpske i iseljenicima našeg porijekla u očuvanju njihovog nacionalnog identiteta, pomoć u osnivanju klubova i udruženja, njihovim povezivanjem sa poslovnim, privrednim, naučnim, kulturnim i sportskim subjektima u matici;

  3. Aktivnije učešće dijaspore u promociji Republike Srpske i afirmaciji njenih interesa kroz osnivanje skupštine dijaspore i osnivanje savjeta za odnose sa Srbima u regiji i dijaspori;

  4. Proširivanje i jačanje diplomatsko-konzularnih predstavništava gdje je to interes Republike Srpske i naše dijaspore i sveobuhvatan popis pripadnika naše dijaspore, te jače djelovanje Republike Srpske u okviru diplomatsko-konzularne mreže;

  5. Cloud Srpska“ („Otvorena Srpska“) kao sveobuhvatan projekat povezivanja svih naših građana u dijaspori. Riječ je o konceptu otvorenih granica, odnosno elektronske povezanosti svih građana Republike gdje god oni živjeli, jer su mnogi naši ljudi zbog ekonomskih i bezbjednosnih razloga napustili teritoriju Republike Srpske. Potrebno je sve naše ljude povezati koristeći moderne tehnologije, napraviti jedinstven sistem, procedure i baze podataka koje će nam omogućiti da Srpsku razvijamo idejama, vizijama, kapitalom i resursima naših ljudi u inostranstvu. Ti ljudi moraju imati mogućnost da u svakom trenutku participiraju u kreiranju sistema i ekonomije u Republici Srpskoj. Smisao ove ideje da su resursi RS svuda gdje su njeni građani i da sistem mora omogućiti iskorišćavanje svih resursa koji su na raspolaganju.

Modernizacija Republike Srpske – „Otvorena Srpska“

Sljedeći važan aspekt naše vizije Republike Srpske jeste njena bezuslovna i kontinuirana modernizacija. Odlučni smo da svojim političkim djelovanjem permanentno radimo na modernizaciji ekonomije, političkog sistema, javne uprave, infrastrukture, obrazovanja, zdravstvenog sistema, kao i svih drugih segmenata koji konstituišu savremeno društvo. Partija je sve vrijeme svog postojanja bila i ostala najsnažniji faktor modernizacije naše Republike i hvatanja civilizacijskog priključka sa ostatkom Evrope. Nemamo nikakvu dilemu da Republika Srpska može da svojim građanima ponuditi perspektivu jedino ako prati korak sa vremenom, njeguje dobre tradicije iz prošlosti, ali se oslobađa onih loših, te inovira svoj ukupni sistem.

U tom smislu, jedan od naših važnih političkih projekata jeste „Cloud Srpska“, odnosno „Otvorena Srpska“: Republika Srpska bez granica. Ideja „Otvorena Srpska“ stoga upravo i jeste zasnovana na prihvatanju činjenice da značajan broj važnih resursa u Republici Srpskoj više nisu fizički u Republici Srpskoj. Ako želi da bude odgovorna prema sebi, svojoj budućnosti i svojim građanima, Republika Srpska mora da koristi sve resurse koje ima, ili koje može da ima. Sa svojim postojećim karakteristikama, a pogotovo imajući u vidu negativne trendove, na bilo koji način nećemo biti konkurentni u širim okvirima u narednih deset godina, a ako se negativni demografski procesi nastave pitanje je šta će uopšte od biološke supstance Republike preostati. Zbog toga je neophodno početi koristiti i one resurse koji trenutno nisu ovdje, baš kao što je potrebno biti svjestan i činjenice da ćemo u narednim godinama imati sve više tih resursa u inostranstvu, a ne u samoj Republici Srpskoj.

Trenutno u Republici niko u sistemu ne zna ni približno koliko je mladih i stručnih ljudi otišlo iz Republike u inostranstvoe. Ne znamo kojih su to oni konkretno stručnih profila, čime se sada bave, u kojim kompanijama rade, u kojim poljima su referentni. Zbog toga je potrebno da se konačno počne voditi računa o tome, odnosno da se uspostave baze podataka o našim ljudskim resursima u inostranstvu.

Esencija ideje “Cloud Srpska („Otvorena Sroska“) jeste da Republika Srpska nije samo fizička teritorija u realnom prostoru u BiH i na Balkanu, nego da je Republika Srpska svako mjesto gdje žive ljudi koji se osjećaju njenim građanima i koji žele postati dio Republike Srpske, da je Republika svaka ideja tih ljudi, da je Republika svaki poslovni poduhvat tih ljudi koji oni žele da povežu sa Republikom.

Na taj način Republika Srpska postaje višestruko mobilnija, dinamičnija, otvorenija i fleksibilnija kad je riječ o hvatanju koraka sa tehnološki i ekonomski razvijenijim sistemima. Poenta je da se preokrene shvatanje da su uspješni ljudi problem jer ugrožavaju nekoga i nešto, pa ih se zato tako prelako i odričemo, u razmišljanje da su uspješni ljudi upravo osnovni smisao Republike, da želimo da znamo ko su oni, gdje žive, šta rade i da se povežemo s njima.

Otvorena Srpska“ mora postati prvo ideja, potom princip funkcionisanja Republike, opšteprihvaćena svijest, a naposlijetku i administrativno-programski mehanizam koji uvezuje prirodne potencijale Republike Srpske, njenu postojeću infrastrukturu i logistiku i kadrove kojima raspolaže, a sa našim i drugim ljudima u inostranstvu gdje god oni da žive. Primjera radi, domaći preduzetnik koji je pokrenuo neki posao relativno dobro funkcioniše, radi nekoliko godina i sad mu je potrebno da pređe u sljedeću fazu koja podrazumijeva daleko stručnije tehnologe ili inženjere koji su na raspolaganju na domaćem tržištu rada. Za tog preduzetnika moraju znati svi naši ljudi koji žive u inostranstvu i koji su dio “Cloud Srpska” i koji ili imaju reference koje su njemu potrebne ili koji znaju nekoga ko ih ima, pa makar taj neko i nemao bilo kakve veze sa Republikom Srpskom. Zato je neophodno da kreiramo prvo ideju, a potom i konkretan sistem koji će omogućiti umrežavanje svih tih resursa, ponude i potražnje, te tako optimizovati našu ekonomiju i, uopšte, društveni sistem.

Sistem „Otvorena Srpska“ bi sadržavao sve relevantne podatke o prirodnim i turističkim potencijalima Republike, o mogućnostima razvijanja organske poljoprivrede, odnosno svakom mjestu u Republici koje bi moglo da bude interesantno bilo kome u svijetu.

Kroz projekat “Cloud Srpska(„Otvorena Srpska“) bi se, nakon opredjeljenja za ovakvu ne samo aktivnost, nego i vrednosni sistem, svaka dimenzija Republike Srpske kontinuirano usavršavala i poboljšavala. Svijest da svaki dan moramo da se usavršavamo da bismo bili interesantni drugima, ali i da bi nama samima bilo bolje, tjerala bi legislaturu, egzekutivu, pravosuđe i svaki drugi podsistem u sistemu države da se neprestano edukuje, unapređuje i prilagođava prema zahtjevima inovativnih ljudi koji žele da postanu dio projekat „Otvorena Srpska“. Opet jasno, mi to jedino možemo učiniti ako budemo koristili sveukupno znanje (engl:knowhow) naših ljudi u inostranstvu, dakle umrežavanjem i korišćenjem svih raspoloživih resursa.

III MORALNA, VREDNOSNA, OBRAZOVNA I KULTURNA OBNOVA

„Zdrava i moderna Srpska“

Obrazovna politika

Mi u Partiji demkratskog progresa smo duboko svjesni da obrazovanje predstavlja mehanizam kontinuiranog ostvarenja naših osnovnih programskih i političkih principa. Potreban nam je obrazovni sistem koji je u korelaciji sa privredom, odnosno da stvaramo kadrove koji imaju gdje da rade i čije znanje je potrebno tržištu. Insistiraćemo na tome da je obrazovanju potrebno obezbijediti strateško mjesto u novom konceptu Republike Srpske.

Svaki učenik, od osnovne škole, do fakulteta, treba da bude svjestan pozicije Republike u regiji, Evropi i svijetu, kao i da bude svjestan da će uspijeh u životu moći da ostvari isključivo na osnovu energije koju uloži u svoje stručno usavršavanje. Rad, učenje, inoviranje i strpljivost moraju biti ključne vrline građana Republike Srpske, a te vrline moraju se usaditi upravo kroz obrazovni sistem. Da bi to bilo moguće, naravno, nije dovoljan ni najbolji obrazovni sistem, nego je potrebno i da kroz druge mehanizme Republike i način njenog funkcionisanja dokažemo da su to naše osnovne vrijednosti i da ćemo stvarati društvo u kojem nema drugog puta ka uspjehu od onog koji je jedino normalan, a to je da uspjeh zavisi od nivoa primijenjenog znanja koje pojedinac posjeduje.

Konkretne mjere koje planiramo da preduzmemo u oblasti obrazovanja jesu sljedeće:

  1. Budžetska izdvajanja za obrazovanje i nauku povećavati do prosjeka EU (8,5% BDP-a);

  2. Dugoročni cilj treba da bude bolji materijalni status učitelja, nastavnika, profesora i naučnika, shodno kvalitetu i rezultatima njihovog rada;

  3. Inovacije te transfer novih tehnologija u privredu uvesti kao jedan od ključnih kriterijuma napredovanja u nauci i visokom obrazovanju;

  4. Smanjiti broj obaveznih predmeta, a povećati broj izbornih predmeta na svim nivoima obrazovanja

  5. Fakulteti i istraživački instituti moraju redefinisati svoju misiju – pojačati svoju društvenu i privrednu ulogu i u skladu s tim strateški se pozicionirati prema inovativnosti kako bi se aktivno uključili u privrednu reformu i industrijski razvoj. Uslov za to jesu čvršći partnerski odnosi sa privredom i poslovnom zajednicom.

Digitalno društvo i digitalno obrazovanje

Poseban segment u našoj obrazovnoj politici ima shvatanje da se svijet danas nalazi u digitalnoj fazi. Ekonomija, informacije i obrazovanje su kategorije koje su praktično postale globalne, i to zahvaljujući informatičkoj revoluciji intenziviranoj u posljednjih deset godina. Da bismo razumjeli, a potom i opstali u digitalnoj eri, moramo adaptirati svoj obrazovni sistem činjenici da današnji svijet nije onakav kakav je bio do prije samo deset godina, ali i da će svijet za deset godina biti još različitiji nego što je to danas.

S tim u vezi, informatika će zauzeti posebno mjesto u obrazovnom sistemu Republike Srpske. Mi informatiku i informacione tehnologije ne doživljavamo samo kao prosti školski predmet, čak ni kao segment obrazovne politike. Naprotiv, informaciono, odnosno digitalno društvo predstavlja našu programsku odrednicu. I na ovom mjestu se pokazuje sva koherentnost naše politike: da bismo mogli imati modernu upravu, moramo da implementiramo e-upravu; da bismo mogli implementirati e-upravu, moramo da imamo informatički pismeno stanovništvo. Prema tome, Partija demokratskog progresa je svjesna da nam predstoji 10 ključnih reformskih godina u kojima ćemo naše mlade ljude, sistem i način razmišljanja morati prilagoditi digitalnoj fazi.

Informacione tehnologije predstavljaju ogromnu privrednu razvojnu šansu Republike Srpske, i baš zato je nevjerovatno važno da naš obrazovni sistem uvaži taj razvojni potencijal.

Procjene stručnjaka u ovoj oblasti govore da će u tri naredne godine u EU biti zaposleno četiri miliona ljudi u IKT-u (informacionim i komunikacionim tehnologijama). Dalje, procjene su i da čak sedmero od desetero djece koja su danas krenula u školu u budućnosti će se baviti zanimanjima koja još ne postoje, pokazala je nova studija Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD).

Republika mora da uvaži ove podatke i pravce razvoja modernih tehnologija i ekonomije. Upravo su informacione i komunikacione tehnologije primjer koliko su obrazovanje i privreda, zapravo, povezani i koliko je Republika dugo zanemarivala ovaj segment strateškog razvoja. Takođe, upravo na ovom mjestu se pokazuje i dugoročno strateški važnim principijelno opredjeljenje PDP-a za inkluzijom svih društvenih grupa, a pogotovo mladih i inovativnih ljudi, u procese donošenja političkih odluka. Naprosto, apsolutno je nemoguće graditi moderno društvo i istu takvu ekonomiju, zasnovanu na IKT-u, bez mladih, kreativnih, inovativnih i edukovanih ljudi koji se svaki dan usavršavaju na ovom polju.

Konkretne mjere koje planiramo preduzeti na ovom polju jesu sljedeće:

  • IKT tehnologija treba postati podloga za razvoj pametnih gradova;

  • Povećati kvote na fakultetima koji pokrivaju IKT segmente da mladima omogućimo obrazovanje za poslove budućnosti;

  • Bolje opremiti škole i podsticati istraživački tip učenja, a ne puko pamćenje činjenica. Samo uvođenje predmeta informatika nije i ne može biti dovoljno za kreiranje modernog obrazovanja i konkurentne digitalne ekonomije;

  • Ukinuti sve parafiskalne namete da bi se start-apovi (engl: startup) u ovoj oblasti brže razvijali i stvarali dodatnu vrijednost

  • Razviti infrastrukturu za brzi pristup širokopojasnom internetu i masovno koristiti elektronske usluge.

Budući da smo na polju digitalnog obrazovanja i digitalnog društva kao zajednica potpuni početnici, svi moramo da radimo zajedno kako bismo implementirali ovaj strateški važan posao. Dakle, potrebno je da škole i fakulteti, istraživački centri, kompanije i preduzetnici, političari i republički organi sinergijski rade i svako u svom domenu čini konkretne napretke svaki dan kako bismo uspjeli da ostvarimo ovaj fundamentalno važan cilj za modernizaciju i sveukupan razvoj Republike Srpske.

Evidentno je interesovanje stranih firmi za razvoj informacionih tehnologija (IT tehnologija) u RS u posljednjim godinama. Brojni gradovi u Republici Srpskoj imaju niz prednosti kada je riječ o pokretanju posla u oblasti informacionih tehnologija: blizina granice sa Hrvatskom, mogućnost umrežavanja sa univerzitetima u regiji, razvijena frilens scena, te „tradicija“ u oblasti tehnologije („Čajavec“ je nekad upošljavao 2.000 inženjera).

Samo jedna velika kompanija od 5.000 zaposlenih značila bi oko 200 miliona KM prikupljenih poreza, što bi predstavljalo „bum“ za cijelu ekonomiju i doprinijelo ubrzanom razvoju RS. Mjere koje je neophodno preduzeti u tom pravcu su sljedeće:

  • Osnivanje IT centara;

  • Pokretanje start-up centara u cijeloj RS kroz poslovne inkubatore koji olakšavaju razvoj poslovne ideje u biznis;

  • Subvencionisanje i poreske olakšice za pokretanje biznisa iz IT oblasti;

  • Ulaganje u širokopojasni internet i infrastrukturu i smanjenje PDV na računarsku opremu za IT poslovne subjekte

  • Zakonsko definisanje i zaštita statusa frilens rada kroz radni staž i zdravstveno osiguranje;

  • Osavremenjavanje obrazovnog sistema jačanjem informatičkih gimnazija i web tehnologije;

  • Zakonsko omogućuvanje srednjoškolcima iz računarske struke da stiču iskustvo kroz upošljavanje na nepuno vrijeme, odnosno plaćena praksa;

  • Finansiranje i sufinansiranje profesionalne obuke i usavršavanja kroz razne vidove treninga, seminara, studijskih posjeta itd.

Mjere u oblasti kulture

Strategija Partije demokratskog progresa Republike Srpske u oblasti kulture treba da se ogleda u više pravaca, sa realno sprovodljivim ciljevima. Mjere koje je neophodno provesti obuhvataju sljedeće aktivnosti:

  • Putem kulturnih institucija i udruženja u Republici Srpskoj širiti pozitivnu kulturnu svijest kroz organizovanja raznih kulturnih događaja u koje je potrebno uključiti što veći broj djece i omladine i na taj način razvijati vaspitni, kulturni, obrazovni put i usmjeravati mlade kroz kulturnu sferu svih dešavanja sa kojima oni imaju dodira;

  • Stručne kadrove maksimalno angažovti na pružanju stručnog znanja iz svih oblasti u kulturi i tako dizati nivo kulturne svijesti, koja je neophodna svakom čovjeku;

  • Povezati rad kulturnih stvaralaca Republike Srpske i Srbije;

  • Pozorišna djelatnost mora biti zastupljenija među mladima na način da se omogući mnogo svrsishodnije djelovanje onih koji u tom smislu mogu pružiti stručnu pomoć, kao i onih koji žele da pozorišna scena bude njihov život, odnosno profesija;

  • Kulturni amaterizam obuhvata najveći dio mlade populacije, ali se, skoro neznatno, ulaže u tu populaciju i njihovo djelovanje u kulturi u svakom smislu, što za rezultat ima veliku otuđenost kulturne svijesti od čovjeka, a društvo u kojem živimo zbog toga ponire bez borbe da išta promijeni i doprinese boljem sutra u kulturi uopšte;

  • Povezanost u djelovanju institucija kulture i svih relevantnih kulturnih subjekata, dovodi do sveukupnog poboljšanja i na tome se mora ozbiljno raditi i pružiti svaka podrška u ostvarenju planova u kulturnom stvaralaštvu, posebno amaterizmu jer je tu začetak kulturnog djelovanja svakog pojedinca;

  • Jačati upotrebu ćirilice u svakoj prilici, na svakom mjestu i na svaki način;

  • Svake godine tražiti da, kod usvajanja budžeta, izdvajanje za kulturu na nivou Republike, gradova i opština, budu minimalno 1,5%, ukupnog budžeta Republike, gradova i opština (sadašnji pokazatelji su na nivou 0,8%);

  • Posebno povećati budžet za filmsku industriju Republike Srpske koja mora postati prepoznatljiva; sadašnja izdvajanja iz Budžeta RS od simboličnih 100.000 KM povećati na iznos od minimalno milion KM i usmjeriti ih u finansiranje filmova od istorijske, moralne i kulturne važnosti za srpski narod na ovim prostorima, naročito sa naglaskom na posljednja ratna dešavanja na prostorima BiH u cilju stvaranja realne slike Srba i srpske istorije u svijetu; filmske stvaraoce sa ovih prostora kojih ima, ali nemaju šansu da rade ozbiljnije filmske projekte sa ovako minimalnim sredstvima promovisati kroz ključnu ulogu Ministarstva prosvjete i kulture i svih drugih institucija u oblasti kulture u RS;

  • organizovati seminare i adekvatne predavače na temu – obezbjeđenje sredstava iz fondova Evropske unije, za kulturu, na nivou Republike Srpske;

  • U osnovne škole uvesti predmet: ,,Kulturno nasljeđe i tradicija“ koji će se izučavati najmanje četiri godine;

  • Ozbiljnije raditi na zaštiti kulturnih dobara putem UNESKA.

Oživljavanje „srednjeg sloja“

Svjedoci smo da se naše društvo neadekvatnom ekonomskom politikom koju već niz godina vrši sadašnja vlast u Republici Srpskoj u velikoj mjeri raslojilo na izuzetno bogate i izuzetno siromašne stanovnike. Smatramo da imperativ našeg budućeg djelovanja treba da bude jačanje i revitalizacija „srednjeg sloja“ kao sloja koji čini društvenu okosnicu svakog razvijenog društva. Posebno je važno istaći da je neophodna i preko potrebna moralna obnova „srednjeg sloja“ i zaustavljanje njegove dalje degradacije. Ljekari, prosvjetni radnici, naučni i kulturni radnici, mali i srednji preduzetnici, administrativni radnici, srednje i visokoobrazovani građani u svakoj modernoj državi svijeta predstavljaju najbrojniji sloj koji generiše privredni, naučni i tehnološki razvoj tih zemalja. Istina je da je zemlja jaka onoliko koliko je jak njena srednji sloj.

Degradacija društava nastalih na ruševinama bivše Jugoslavije upravo je i počela onog trenutka kada su ljudi koji ekonomski, obrazovno i kulturno pripadaju tom srednjom sloju počeli rapidno da siromaše. Na taj način ostali smo bez unutrašnje baze od koje direktno zavise domaća potrošnja, domaća štednja, inovacije i normalan razvoj.

Ako želimo da preokrenemo stvari, odnosno ako želimo da nas ima na ovom prostoru za pet, deset i trideset godina, onda moramo da izvršimo društvenu rehabilitaciju srednje klase. Dakle, potrebna je izgradnja sistema u kojem će najveći broj građana imati šansu da živi pristojno od svoga rada, da školuje svoju djecu, da se liječi i ima zdravstvenu zaštitu dostojnu čovjeka. Potrebno je stvarati sistem koji će vratiti dostojanstvo radnicima u policiji, prosvjeti, zdravstvu, privatnom sektoru. Potrebni su nam društveni i državni mehanizmi koji njeguju ambijent u kojem će se ponovo poštovati struka, u kojem će roditelji svoju djecu vaspitavati da samo učenje i marljiv i pošten rad obezbjeđuju pristojnu budućnost.

Prema našoj narodnoj političkoj profilaciji, sistemu vrijednosti koji zastupamo, politici inkluzije i sveukupnoj strategiji uspostavljanja moderne Republike Srpske, jačanje srednje klase predstavlja ultimativni zadatak i cilj. Svi elementi našeg programa u principu i imaju zadatak i funkciju da omoguće sve preduslove za kreiranje ambijenta u kojem svi građani mogu da žive život dostojan čovjeka.

Jaka ekonomija počinje sa jakimsrednjimslojem“. Politički sistem mora da uvaži tu činjenicu ako želi napredak Republici Srpskoj. Potrebne su nam stimulativne zakonodavne mjere koje će fiskalno rasteretiti srednji sloj“. Potrebno je smanjiti fiskalno opterećenje plata radnika i omogućiti im da više novca od njihove bruto plate ostane u njihovim džepovima. Takvom stimulativnom poreskom i drugim politikama u oblasti rada došlo bi do povećanja baze zaposlenih lica na čije plate se uplaćuju doprinosi, odnosno došlo bi i do suštinskog povećanja zaposlenosti, ali i formalnog, i to tako što bi poslodavci za one radnike za koje trenutno uplaćuju doprinose na minimalnu platu te iste radnike mogli da prijave na puni iznos plate.

Republika mora pristupiti reformi penzionog sistema, a osnovni cilj mora postati likvidnost Fonda PIO, kao i stvaranje privatnih penzionih fondova. Fond PIO mora postatiinvesticioni fond koji stvara novac. Penzionerima je potrebno vratiti dostojanstvo, jer je to ljudska i pravna obaveza, a time se šalje i direktna poruka sadašnjim radnicima da postoji sistem i vizija da će i oni imati solidne penzije kad završe svoj radni vijek.

Porez na dobit plaćao bi se samo na iznos dobiti koja se isplaćuje vlasniku udjela ili akcija u privrednom društvu. Na taj način država bi doprinijela jačanju investicionog potencijala privrednih subjekata, odnosno pametnom i dugoročnom ekonomskom politikom forsirala bi investicije umjesto potrošnje i štednje.

Jedinstvenim javnim registrom propisali bi se svi fiskalni i parafiskalni nameti privredi. Na taj način bi regulatorni organi konačno imali pravu sliku šta to sve opterećuje preduzetnike i sve one koji bi to da postanu, odnosno znali bismo koje sve namete treba da smanjujemo i eliminišemo kako bi nam privreda postala konkurentna, a zarade radnika veće.

Prema tome, evidentno je da će PDP uspostaviti brojne mehanizme koji omogućuju ekonomski oporavak srednjeg sloja“ kao i svih drugih slojeva stanovništva.

IV OBNOVA LIČNE I SOCIJALNE BEZBJEDNOSTI I VLADAVINE PRAVA

„Zakon isti za sve“

Obnova socijalne bezbjednosti

Ekonomsko-socijalna situacija u Republici Srpskoj se bukvalno dnevno pogoršava. Navešćemo samo najvažnije pokazatelje. Prije nepunih deset godina za prosječnu platu se mogla kupiti potrošačka korpa, danas se za prosječnu platu može kupiti manje od 50% potrošačke korpe (43%). Broj penzionera i zaposlenih je izjednačen. Prosječna penzija je oko 40% prosječne plate. Učešće duga je oko 60% BDP i stalno se povećava. Demografska slika je očajna 2016. godine je prvi put rođeno manje od 10.000 beba. Odlazak mladih u potrazi za poslom i boljim životom se intenzivira. Demografi su izračunali da će se trenutnom dinamikom odlaska mladih za 50 godina prepoloviti broj stanovnika Republike. Broj stanovnika u stanju socijalne potrebe i siromaštva se povećava.

Socijalna situacija je takva da zahtijeva radikalne zahvate da bi postojeća socijalna davanja stigla onima kojima je najpotrebnija. Činjenica da se oko 4,0% BDP-a izdvaja za rješavanje socijalnih problema što nije malo, ali ima jednu nedopustivu strukturalnu grešku. Samo 21,0% od ukupnih davanja za socijalne probleme stigne do najugroženijih kategorija stanovnika. Ovaj podatak sam po sebi šalje poruku da postojeći sistem socijalne zaštite ne odgovara potrebama socijalno ugroženih.

Mjere koje bi trebalo preduzeti moraju biti brze, radikalne i one se moraju podijeliti na one koje se mogu uraditi brzo i u kratkom vremenu i one koje zahtijevaju vrijeme, znanje, htijenje i dobre namjere, a to podrazumijeva:

  • Početna tačka mora biti racionalizacija javne administracije koja uzrokuje enormnu javnu potrošnju koju privreda ne može da podnese (predviđeno mjerama fiskalne konsolidacije);

  • Neophodnost promjena normi kojima se reguliše ko ima pravo na koji nivo socijalne zaštite;

  • Potrebno je ažururati podatke o korisnicima socijalne pomoći;

  • Sredstva za socijalnu pomoć ne dijeliti prema jednom utvrđenom statusu nego prema stvarnim potrebama građana;

  • Uvesti imovinski cenzus za korisnike socijalne pomoći;

  • Potrebno je uvesti invalidninu kao novčanu naknadu za sve osobe sa invaliditetom bez obzira na porijeklo invalidnosti, odvojeno od tuđe njege i pomoći, te ortopedskog dodatka;

  • Osobama sa invaliditetom se mora omogućiti da budu radno aktivne procjenom preostale radne sposobnosti;

  • Potrebno je socijalnu zaštitu odvojiti od sektora zdravstva koji je jedan od najvećih budžetskih potrošača;

  • Potrebno je zakonski regulisati socijalno preduzetništvo kao značajan izvor zaposlenja pripadnika marginalizovanih grupa kao što su osobe sa invaliditetom, siromašni i nacionalne manjine;

  • Potrebno je obezbijediti minimum socijalne bezbjednosti i jednakih mogućnosti za sve koji ostvaruju status socijalne potrebe;

  • Svaka od predviđenih mjera biće posebno razrađena u zakonima kojima će se sprovoditi mjere socijalne politike;

  • Pitanje svih pitanja je obezbjeđivanje nivoa materijalnih sredstava u budžetu Republike za potrebe zadovoljavanja osnovnih potreba korisnika. Bez obzira na materijalne pretpostavke u budžetu mora se obezbijediti da i ovakav nivo sredstava bude na pravedan i pravičan način raspodijeljen onima kojima je socijalna pomoć najpotrebnija.

Podrška zapošljavanju i samozapošljavanju mladih

Republika Srpska i sve njene institucije moraju konačno da shvate da mladi ljudi nisu politički problem, socijalna kategorija ili bilo kakav problem koji mora nekako da se riješi ili, makar, elegantno stavi pod tepih. Mladi su u svakoj zemlju najznačajniji resurs. Oni su najdinamičniji faktor u svakom društvu, oni pokreću biznise, oni inoviraju, oni obogaćuju.

Insistiramo na tome da Republika kreira ambijent u kojem će mladi lako i brzo pokretati sopstvene biznise. Želimo da imamo najstimulativniji poslovni ambijent za mlade ljude u regiji. U tom smislu predlažemo sljedeće:

  • Da svi biznisi koji pokreću mladi ljudi do 30 godina budu oslobođeni plaćanja poreza na dobit, kao i svih komunalnih taksi i naknada;

  • Oslobađanje od plaćanja poreza na platu zaposlenih radnika do 30 godina starosti, i to onih poslodavaca koji na period duži od tri godine zapošljavaju te mlade ljude;

  • Korišćenje fondova Evropske unije koji se tiču zapošljavanja mladih, a koji do sada niti su bili upotrijebljeni, niti je bilo ko razmišljao o njima kao razvojnoj i ekonomskoj prilici;

  • Uvođenje stepenastog oporezivanja dohotka za mlađe od 30 godina. Svi mladi sa 18 godina imaće jedinstvenu sniženu stopu poreza, koja se protokom svake životne godine uvećava za po 1 procenat, do punog iznosa u 30. godini.

Poboljšanje položaja boračkih kategorija

Polazeći od teške ekonomsko-socijalne pozicije u kojoj se nalazi većina članova porodica poginulih i nestalih boraca, ratnih vojnih invalida i demobilisanih boraca, te ne želeći ni na koji način da politizujemo ovo pitanje, Partija demokratskog progresa ovom inicijativom izražava svoju spremnost i obavezu kako bi se položaj ovih kategorija poboljšao. Konkretne mjere koje je neophodno preduzeti u cilju popravljanja položaja ovih kategorija susledeće:

  1. Ono što već duži period PDP zagovara a to je i programsko opredjeljenje jeste da se svim učesnicima rata od 1991. do 1996. godine, u vremenskom periodu u kojem su se nalazili u Vojsci Republike Srpske ili drugoj borbenoj jedinici, uplati staž u vremenu provedenom u ratu i to u jednostrukom trajanju s tim da bi duplo priznavanje posebnog – ratnog staža ulazilo i dalje u vrijeme obračuna kao što je i sada. S tim bi svi oni koji su penzioneri i oni koji će to biti imali veća penziona primanja. Sredstva koja bi bila potrebna mogu se obezbijediti iz veće uplate doprinosa, realokacijom budžetskih stavki.

  2. Povećati mjesečni iznos boračkog dodatka za tri puta. S obzirom na to da je sada borački dodatak 1,6 KM po mjesecu provedenom u zoni borbenih dejstava, a činjenica je da je određen broj boraca umro, te da broj boraca koji navršava 60 godina i koji će ostvarivati pravo nije veliki, čime se oslobođa dio novca tako da za ovo povećanje ima osnova. Sredstva iznaći većom naplatom poreza, restrukturisanjem budžetskih pozicija i svim onim mjerama koje su navedene u dijelu fiskalne konsolidacije budžeta RS i svih vanbudžetskih fondova.

  3. Svakom djetetu poginulog borca, koje kupuje prvi stan, treba da se izvrši povrat PDV-a. Sredstva obezbjediti u budžetu, tako da kada se izvrši kupovina stambene jedinice kupac uplaćuje PDV a kasnije mu se iz budžeta RS vraća uplaćeni iznos. U Srbiji svaki građanin koji kupuje prvi stan ima pravo povrata sredstava. Ovim načinom se stimuliše kupovina a boračke kategorije se tretiraju kao proritetna grupacija, misleći na porodice poginulih boraca.

  4. Intenzivirati da se SVAKO mjesto gdje su stradali vojnici JNA ili VRS obilježi sa spomenikom, da se posjete mjestima, odnosno godišnjice stradanja na kojima se desio zločin ne izmještaju na druge lokacije već da to bude upravo tamo gdje se i desilo, primjer Dobrovoljačke ulice i Tuzle. Centralna spomen-obilježja da se urade u Banjoj Luci i da se vojničko groblje na Sokocu proglasi nacionalnim spomenikom te da se o njemu brine Vlada RS kao o posebnom obilježju.

Prijedlog za zapošljavanje boračkih kategorija uz podršku Vlade RS

Svjesni činjenice da je na Zavodu za zapošljavanje prema dostaljenim informacijamaod strane Boračke organizacije RS u maju 2016. godine bilo 2.979 članova porodica poginulih i nestalih boraca, 1.753 ratna vojna invalida i 17.483 demobilisana borca, težnja nam je da na ovaj način damo svoj doprinos u rješavanju ovog problema.

Osnovno pitanje na koje u finansijskom smislu treba da damo odgovor je sljedeće: koji je to neophodan iznos sredstava iz budžeta koji bi bio neophodan kako bi se postigli željeni efekti rješavanja problema nezaposlenosti navedenih kategorija?

Prijedlog i osnovni efekti prijedloga zapošljavanja

Prijedlog PDP-a je da za kategorije članova porodica poginulih i nestalih boraca i ratnih vojnih invalida iz posebnog budžetskog granta bude subvencionisano 50% od ukupnih poreza i doprinosa koji terete platu, dok bi subvencionisani iznos za kategoriju demobilisanih boraca bio 20% od poreza i doprinosa.

Naš prijedlog i njegove efekte zasnivamo na sadašnjoj prosječnoj neto plati od 800 KM koja je ekvivalentna bruto plati od 1.293,52 KM (uz sadašnji nivo poreza i doprinosa), odnosno podrazumijeva iznos od 493,52 KM na ime poreza i doprinosa. Takođe, ovaj prijedlog sačinjavamo na bazi trogodišnjeg plana kako bi on mogao da pruži željene efekte.

Ako bismo uzeli u obzir optimističnu pretpostavku (a imamo obavezu da ona bude optimistična) da bi se na ovaj način na godišnjem nivou moglo zaposliti 1.000 članova iz reda članova porodica poginulih i nestalih boraca i ratnih vojnih invalida (kategorija A) i 2.000 iz reda demobilisanih boraca (kategorija B) to bi u prvoj godini njegove primjene značilo da bi neophodni iznos granta za ove namjene bio sljedeći:

1.000 zaposlenih iz kategorije A*244,76 KM subvencionisani iznos*12 mjeseci=2.961.120 KM

2.000 zaposlenih iz kategorije B*98,70 KM subvencionisani iznos*12 mjeseci = 2.368.896 KM,

što čini ukupno 5.330.016 KM u prvoj godini primjene.

Ako znamo da je ukupan budžet u 2017. godini 3,2 milijardi KM, onda ovih 5,3 miliona predstavlja tek 0,16% od ukupnih rashoda budžeta Republike Srpske.

U svakoj narednoj godini primjene neophodno je obezbijediti kontinuitet odnosno održavanje broja zaposlenih uz koje bi se zapošljavalo još dodatnih 3.000 ljudi godišnje, te bi se iznos granta u skladu sa rastom broja zaposlenih povećavao. U drugoj godini primjene, uz pretpostavku da Republika podrži zapošljavanje dodatnih 3.000 ljudi iz navedenih kategorija prema projektovanom planu, iznos neophodnog granta bio bi 10.660.032 KM, dok bi u trećoj godini iznos granta uz iste pretpostavke bio 15.990.048 KM. U samo tri godine primjene ovakve mjere moglo bi biti zaposleno između 9.000 i 10.000 ljudi iz boračkih kategorija.

Smatramo da ni ovaj nivo sredstava, uzimajući naročito u obzir svrhu njihovog trošenja, nije veliki. Naročito ako imamo u vidu da se, na primjer, iz budžeta RS samo na stručne usluge (pored toliko zaposlenih u Vladi) troši preko 25 miliona KM godišnje dok se na ostale naknade zaposlenih po osnovu rada izdvajaju takođe ogromna sredstva u iznosu od preko 15 miliona KM. Paradoksalno je takođe da su izdvajanja za bruto plate iz Budžeta RS u izvršenju za 2016. godinu povećana za 2% u odnosu na 2015. godinu ili za 14 miliona KM, kako je to pokazao Izvještaj Glavne službe za reviziju javnog sektora o konsolidovanom izvršenju za korisnike budžeta za 2016. godinu. U uslovima u kojima aktuelna Vlada povećava fond plata zaposlenih u administraciji za 14 miliona, moramo kao imperativ svog budućeg djelovanja staviti podršku u zapošljavanju svih boračkih kategorija putem posebnog granta kako je to objašnjeno u prethodnim redovima!

Podrazumijevajući da će PDP istrajati u svom nastojanju da smanji poreski klin, odnosno dio bruto plate koji ubire država (porezi i doprinosi), subvencionisani dio koji bi se isplaćivao na ime granta za zapošljavanje boračkih kategorija, postepeno bi se smanjivao kako bi se smanjivale i stope opterećenja na bruto plate u čemu će PDP bezuslovno istrajati.

Vladavina prava

Partija demokratskog progresa nema bilo kakve dileme oko toga da sudbina Republike Srpske ponajviše zavisi od toga da li će ona biti država u kojoj vladaju pravda i usvojeni pravni standardi i norme. Potpuno smo uvjereni da je ključni nacionalni i državni ispit upravo vezan za spremnost da Srpskom konačno zavladaju pravo i pravda.

Neophodnost pravne države i poštovanja prava i zakona ogleda se i u privlačenju stranih investicija, gdje ni jedan investitor ne želi da ulaže svoj novac u područja za koja nije siguran da će njegove investicije biti obezbjeđene i sigurne.

Naš plan je jasan: želimo da izgradimo Republiku Srpsku u kojoj će se zakoni i ostali pravni akti donositi sa ciljem da poboljšaju život građana, i koji će biti u potpunoj korelaciji sa elementarnim principima pravičnosti. Ti i takvi zakoni i ostala pravna akta primjenjivaće se na isti način prema svima koji se nalaze u istoj situaciji koju tretira odnosna pravna norma, odnosno pravosudni sistem će pravično da tretira svakog građanina, pri čemu niko ne smije da bude diskriminisan, bilo pozitivno ili negativno.

Zalažemo se za to da Srpska bude prepoznatljiva po najvišem mogućem stepenu poštovanja ljudskih prava i sloboda. U suštini, čovjekovu slobodu ograničava jedino sloboda drugog čovjeka, i pravne norme treba formalno da verifikuju takvo načelo, dok pravosudne institucije moraju da osiguraju dosljednu primjenu tih pravnih normi. Zalažemo se za punu primjenu ustavnih normi o pravima i slobodama čovjeka i građanina, a potpuno smo posvećeni i njegovanju normi i principa Univerzalne deklaracije o ljudskim pravima, Evropske konvencije o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda, Međunarodnog pakta o građanskim i političkim pravima, Međunarodnog pakta o ekonomskim, socijalnim i kulturnim pravima, kao i svih ostalih međunarodnih akata koja civilizacijski unapređuju položaj, prava i slobode čovjeka.

Partija demokratskog progresa nedvosmisleno podržava načelo trodiobe vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku, pri čemu je sudska vlast nezavisna od uticaja zakonodavne, a pogotovo izvršne, ali koja nije nezavisna i od pravde i pravičnosti. Stoga, insistiramo da, s jedne strane, sudstvo bude potpuno slobodno u obavljanju svoje funkcije, pri čemu se podrazumijeva da je oslobođeno od svakog pritiska kako zakonodavne i izvršne vlasti, kao i bilo kakvog uticaja finansijske oligarhije i različitih interesnih grupa, dok, s druge strane, mora biti potpuno otvoreno za argumentovane primjedbe javnosti na rad pravosuđa, jer ne postoje građani zbog pravosudnog sistema, već obrnuto.

Uvijek ćemo se zalagati da sudije i tužioci nesmetano obavljaju svoje dužnosti, ali ćemo, isto tako, insistirati na objavljivanju i redovnom ažuriranju imovinskih kartica nosilaca pravosudnih funkcija, učešću javnosti u pravosudnim postupcima, kao i većoj zastupljenosti poštenih i odgovornih građana u radu Visokog sudskog i tužilačkog savjeta.

Apsolutno ćemo nastaviti da se u svom parlamentarnom radu u Narodnoj skupštini Republike Srpske protivimo nametanju zakonskih rješenja mimo predviđenih procedura i protivno uobičajenoj parlamentarnoj praksi. Ostajemo najdosljedniji protivnici pretvaranja parlamenta u slijepog izvršioca volje izvršne vlasti. Narodna skupština je jedini legitimni reprezent suverene volje građana Republike Srpske i njeni zakoni kao najviša pravna akta uz Ustav Republike Srpske moraju biti istinsko ogledalo tog suverentiteta, a ne demonstracija moći političke oligarhije.

Zalažemo se za kontinuirano materijalno poboljšanje uslova rada zaposlenih u pravosudnom sistemu a sve u cilju eliminisanja koruptivnih radnji u pravosudnim institucijama. U neprestanoj komunikaciji sa nosiocima funkcija u pravosuđu, izgradićemo normativni sistem u kojem neće svako niti moći da dođe do najviših funkcija u pravosuđu, nego samo oni najkompetentniji i najmoralniji.

Konkretne mjere koje ćemo poduzeti ili inicirati prilikom dolaska na vlast kad je riječ o afirmaciji vladavine prava su sljedeće:

  1. Kodifikacija i unifikacija prava (građansko pravo, privredno pravo, upravno pravo, kazneno pravo), radi lakšeg snalaženja u šumi pravnih propisa građanima, privrednicima, investitorima, ali i sudijama, tužiocima i stručnoj javnosti uopšte,

  2. Pooštravanje kriterijuma za imenovanje sudija i tužilaca,

  3. Nezavisno, nepristrasno i efikasno pravosuđe,

  4. Razdvajanje VSTS na posebne savjete za sudije i tužioce, budući da su te funkcije suštinski različite,

  5. Javni registar svih sudskih predmeta koji će biti dostupan onlajn: u svakom trenutku svaki građanin može da provjeri u kojoj fazi je neki postupak (e-pravosuđe),

  6. Efikasnije i brže rješavanje sudskih predmeta: po potrebi, zapošljavanje novih sudija i uvođenje preciznijih rokova za sprovođenje pojedinih faza sudskih postupaka,

  7. Kontinuiran proces edukacije sudija i tužilaca (slanje na edukacije u inostranstvo, osnivanje posebnog fonda za edukaciju sudija i tužilaca),

  8. Uvođenje sistema procjene učinaka propisa primjenom metodologije standardnih troškova i procjene učinaka propisa na male i srednje preduzetnike,

  9. Obezbjeđenje nezavisnosti i integriteta sudija, ali i strože praćenje njihovog rada, te drastične sankcije za sve one sudije koji se ogriješe o profesionalne i etičke norme

  10. Izrada plana rješavanja tzv. starih sudskih predmeta,

  11. Kadrovsko i materijalno jačanje privrednih sudova: posebne edukacije u najozbiljnijim pravnim i ekonomski stabilnim državama sudija iz privrednih sudova,

  12. Osnivanje „Pravosudne akademije“: posebna škola u kojoj bi bilo obezbijeđeno predavanje eminentnih svjetskih stručnjaka iz različitih pravnih oblasti. Kroz Pravosudnu akademiju sudije, stručni saradnici i tužioci bi bili kontinuirano edukovani u oblastima svoga rada, s naglaskom na materiju Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, s obzirom na broj predmeta koji su pred Evropskim sudom za ljudska prava okončani na štetu RS.

Borba protiv kriminala i korupcijetrajno opredjeljenje i prepoznatljiv znak PDP-a

Odlučni smo da problem korupcije ubrzo po dolasku na vlast svedemo na minimalan stepen, i u tom smislu nećemo praviti bilo kakve kompromise.

Korupcija razara supstancu svake države, pa je njeno suzbijanje do granice prihvatljivosti prema standardima svijeta u kojem živimo, uslov bez koga se država ne može legitimisati kao država vladavine prava. Takođe, svaka država koja očekuje strane investicije mora dokazati da je nivo korupcije u njoj sveden na prihvatljiv nivo i da je stvoren siguran ambijent za strane investicije.

Borba protiv korupcije mora biti organizovan i dugotrajan proces primjene osmišljeno definisanih mjera za sprečavanje i suzbijanje korupcije i u tom cilju neophodno je definisati mjere koje će u kratkom, srednjem i dugom roku doprinijeti suzbijanju korupcije.

Neophodno je ove osnovne mjere konkretizovati raznim operativnim planovima za pojedine oblasti i institucije u kojim će biti predviđene pojedinačne aktivnosti, subjekti koji će ih preduzimati i rokovi za njihovo ostvarivanje.Vladavina prava u efikasnim institucijama, uz laku dostupnost pravde i jednostavne i transparente postupke, može se ostvariti dosljednim sprovođenjem antikoruptivnih mjera, zakona i planova i njihovim pravovremenim usklađivanjem sa problemima.

Mjerama će biti predviđeno:

  • efikasna primjena antikoruptivnih propisa;

  • pooštravanje krivičnih sankcija

  • ispitivanje, oduzimanje i oporezivanje nelegalno stečene imovine u okviru nove zakonske regulative

  • prevencija, koja podrazumijeva otklanjanje mogućnosti za korupciju, i

  • podizanje svijesti i obrazovanje javnosti, radi javne podrške za sprovođenje antikoruptivnih programa.

Sve ove mjere moraju da se primjenjuju istovremeno i koordinisano.

Cilj mjera je smanjenje korupcije i postizanje antikorupcijske kulture na nivou razvijenih evropskih zemalja, kroz ostvarenje sljedećih ciljeva:

  • trajno otklanjanje uslova za nastanak i razvoj korupcije;

  • ustanovljavanje pravnog i institucionalnog okvira za prevenciju i suzbijanje korupcije;

  • dosljedno uspostavljanje krivične i moralne odgovornosti za nezakonite radnje;

  • uspostavljanje željenih etičkih standarda;

  • efikasna primjena međunarodno ustanovljenih standarda u ovoj oblasti;

  • transparentno finansiranje političkih stranaka, izbora, kao i izbornih kampanja;

  • spriječavanje sukoba interesa u javnom sektoru;

  • zakonito i odgovorno sprovođenje odluka;

  • povećanje efikasnosti organa nadležnih za sprovođenje zakona i nadzornih institucija;

  • reforma državne uprave, u cilju veće profesionalnosti i transparentnosti;

  • otvoreni i transparentni postupci planiranja i korišćenja budžetskih sredstava, i javna kontrola korišćenja budžetskih sredstava;

  • obuka i pomoć privatnom sektoru u sprovođenju mjera protiv korupcije;

  • definisanje uloge medija u borbi protiv korupcije;

  • stimulisanje građana za uključivanje u borbu protiv korupcije;

  • saradnja i podizanje opšte svijesti o pravima i obavezama državnih organa, privrednih subjekata, civilnog društva i građana u odnosu na korupciju;

  • uključivanje u regionalnu i međunarodnu borbu protiv korupcije.

U borbi protiv korupcije neophodno je i preporučljivo iskoristiti iskustva i dobre prakse iz svijeta i neposrednog okruženja koji su već napredovali i imaju određene rezultate u borbi protiv korupcije, te ih prilagoditi karakteristikama Republike Srpske.

Moderna uprava

Da bi mogli biti realizovani političko-programski ciljevi PDP-a koji se tiču naših prioriteta u vezi sa vladavinom prava, nove vizije Republike Srpske i njene modernizacije, kao i snažnog privrednog i infrastrukturnog razvoja, a sve u cilju osjetnog i kontinuiranog rasta životnog standarda naših građana, jedan od neophodnih uslova jeste i modernizacija javne uprave. Nemoguće je ući u 21. vijek sa navikama činovnika iz 19. vijeka, i to je jedna od osnovnih stvari koju moramo da mijenjamo. Ključno je da svi shvatimo da javna uprava nije samoj sebi razlog postojanja, nego da je ona servis građana. Kao što je već navedeno, prema političko-vrednosnoj koncepciji PDP-a jedini nosioci suvereniteta su sami građani Republike Srpske i sve u Republici mora biti podređeno njima, pa tako i javna uprava. Ona mora biti sistemski ustrojena na sljedećim principima:

  • Poštovanje načela zakonitosti

  • Poštovanje načela efikasnosti

  • Transparentnost

  • Fokusiranost na privredu

  • E-uprava

Naša javna uprava mora biti manja nego što je sada, samim tim daleko jeftinija, i daleko brža, efikasnija i pravičnija. Cilj je da njenim smanjenjem, ne samo u broju zaposlenih, nego i kad je riječ o njenim nadležnostima, ne samo rasteretimo budžet i privredu, nego i da smanjimo mogućnost korupcije u njoj.

Vlada mora biti transparentan i pošten servis građana. Njen rad ne smije biti prekriven velom tajnovitosti, nego svima dostupan i mjerljiv.

Usvojićemo novi zakon o dostupnosti informacijama koji će biti baziran na utvrđivanju prava građana da putem elektronskog servisa pristupi svim aktima javnih organa i institucija.

Ozbiljno, analitički, temeljno i beskompromisno ćemo pristupiti poslu uspostavljanja sistema e-vlade: građani će sve predstavke i pitanja moći da upućuju onlajn vladinim službenicima. Upravne procedure će biti vršene putem interneta. Registracija kompanija i samostalnih preduzeznika u cijelosti će moći biti vršena onlajn.

Sva zaposlenja u javnom sektoru biće realizovana isključivo na osnovu javnog konkursa. Cijela procedura javnih konkursa biće dostupna onlajn, uključujući i rezultate bodovanja kandidata. Cilj je da procedura prijema u radni odnos javnih službenika bude što transparentnija, kao i da se maksimalno smanji partokratski uticaj na zapošljavanje u javnom sektoru. Naša ideja jeste da se moraju razlikovati političke funkcije u sistemu izvršne vlasti, koje po prirodi stvari i mehanizmu odgovornosti treba da budu predlagane od političkih partija koje dobiju povjerenje građana na izborima i koje služe za realizaciju programa partija koje dobiju izbore, od profesionalnih službeničkih mjesta u javnoj upravi gdje su nam potrebni najbolji stručnjaci i profesionalci koji neće i ne smiju biti vezani za političke partije, nego isključivo za služenje u interesu građana i Republike.

Maksimalno ćemo redukovati mogućnost uticaja politike i drugih vanstručnih kriterijuma za rangiranje kandidata koji konkurišu za posao u javnom sektoru. Na ovaj način sprovešćemo radikalnu reformu načina prijema javnih službenika i omogućićemo da dio nove i moderne uprave Republike postanu oni zaista najbolji, a ne najpodobniji.

Plate zaposlenih u javnom sektoru biće u korelaciji sa platama zaposlenih u privredi, pri čemu iste neće biti više od plata zaposlenih u privredi, naravno shodno stručnim kvalifikacijama i prirodi poslova koji se vrše.

Plata zaposlenih u javnom sektoru zavisiće od njihovog radnog učinka.

Evaluacija rada i stručnih sposobnosti javnih službenika biće vršena svake dvije godine od strane komisije u čijem sastavu će biti 50% članova iz realnog i nevladinog sektora. Na taj način ćemo rad javnih službenika dodatno približiti javnosti, a želimo i da na najosjetljivijim pitanjima, poput evaluacije rada javnih službenika, ne samo čujemo, nego i uvažimo mišljenje stručnjaka iz realnog i nevladinog sektora. Na taj način ćemo „otvoriti“ javnu upravu, njen rad će biti objektivniji i sadržajniji, a što je sve preduslov kreiranja moderne uprave.

Pored navedenih, planiramo da realizujemo i sljedeće konkretne mjere u procesu modernizacije javne uprave Republike, i to odmah po dolasku na vlast:

  • Zabrana traženja podataka od građana koji već postoje u javnom sistemu,

  • Kriterijumi za postavljanje, vrednovanje i smjenu upravljačkih struktura,

  • Centralizacija dostave i unifikacija poslovnih i statističkih izvještaja.

Uporedo sa tim procesom će se upravne procedure dijelom eliminisati („sječa propisa“), a dijelom prebacivati na „e-vladu“. Prema tome, mehanizmi smanjenja javne uprave i samim tim javne potrošnje i rasterećenja budžeta, građana i privrede su očigledni. S druge strane, uvođenjem jasnih pravila u radu uprave, novim sistemom zapošljavanja u javnoj upravi, kao i implementacijom mehanizama kontrole i transparentnosti rada javne uprave, omogućiće se da kvalitet rada uprave bude na daleko višem nivou nego što je to trenutno slučaj. Naravno, smanjenjem procedura smanjiće se i mogućnost korupcije u javnom sektoru, a što je takođe jedan od naših ultimativnih ciljeva.

V OBNOVA POLITIČKE STABILNOSTI I EVROPSKA BUDUĆNOST

„Mirna budućnost“

Snažna Republika Srpska kao garancija opstanka Srba u okviru BiH

Partija demokratskog progresa Republiku Srpsku doživljava kao najvažniji politički okvir nacionalnih, kulturnih, ekonomskih, razvojnih i, uopšte, strateških interesa građana Republike Srpske i srpskog naroda u Bosni i Hercegovini uopšte. Od slobodnih građana i njihove legitimne volje za postojanjem Republike Srpske sve počinje i sa tim se sve završava. Partija demokratskog progresa kao narodna i demokratska stranka, jeste sistemska stranka Republike Srpske. To znači da je naše političko utemeljenje vezano upravo za samu Republiku Srpsku i njenu ustavno-pravnu poziciju i kapacitet. Mi smo od svog postanka promovisali interese Republike, a cjelokupno naše političko djelovanje bilo je i ostaće vezano za sistemske poteze koji unapređuju poziciju Srpske, njeno jačanje i ekonomski razvoj, kao i punu emancipaciju.

Osnovni cilj jeste obezbjeđenje dugoročnog ekonomskog, infrastrukturnog i tehnološkog razvoja Republike Srpske, jačanje vladavine prava u njoj, političko jačanje i demografska obnova. U osnovi, mi Republiku Srpsku posmatramo na dugoročan način, želimo da ona postoji i za pet, i za deset i za stotinu godina, te da svake godine u njoj bude sve više ljudi, da bude sve mlađa i da njeni ljudi budu sve bogatiji, uspješniji, bezbjedniji i zdraviji. Naš plan jeste da ostvarimo sve te ciljeve, kao i da Republika Srpska postane uticajan regionalni faktor čije mišljenje se i čuje i uvažava.

Da bismo to sve postigli, mi moramo biti svjesni vremena u kojem živimo, odnosno okolnosti koje nas okružuju. Mi više ne živimo niti u blokovskom svijetu sa dominantne dvije političke, tehnološke i vojne sile, a kakvo je stanje bilo do pada Berlinskog zida, niti u unipolarnom svijetu dominacije jedne jedine svjetske supersile što je bio slučaj do prije desetak godina. Današnji svijet je nikad kompleksniji, izazovniji i nesigurniji i naša vizija Republike Srpske pretpostavlja obezbjeđenje sigurnosti kao najvažnijeg uslova da se građani Srpske mogu odlučivati da ovdje žive i privređuju.

Svakako, Balkan kao područuje u kojem su kombinovani svi faktori opisanog rizika, ima ogromne šanse da nastavi da bude mjesto takmičenja, ali i sukoba globalnih faktora moći, a sve više se čuju i glasovi koji upozoravaju i na otvorene terorističke akte u regiji. Upravo ovdje dolazimo do centralnog mjesta političkog programa i koncepta PDP-a za Republiku Srpsku, a iz kojeg proističe cijela naša vizija Republike Srpske, njene budućnosti, strategije i razvojne metodologije.

Prema našem čvrstom uvjerenju zasnovanom na racionalnoj argumentaciji i uporednim iskustvima, ključni strateški interes Republike Srpske jeste da bude faktor stabilizacije inače nestabilnog Balkana. Nama je Balkan najveći izazov, sa svim svojim vjekovnim animozitetima, konfliktima i tradicionalnim nestabilnostima. Mi Republiku Srpsku vidimo kao stabilan okvir za njene građane, kao mjesto razvoja, ekonomskog napretka, kulturnih dostignuća, neprestanih infrastrukturnih radova i tehnoloških inovacija. Koliko god to iz današnje perspektive izgledalo čudno, pa i bajkovito, to nije ništa nemoguće, jer smo svjedoci da su i mnogi drugi nerazvijeni narodi uspjeli da preokrenu stvari i postanu najbrže rastuće ekonomije. Dakle, potrebno je uspostaviti zdrav sistem u kojem se nagrađuju učenje, rad i marljivost, potrebno je uspostaviti nepokolebljivu vladavinu prava i imati sve preduslove za stabilan ekonomski rast, socijalni napredak i društveni progres. Da bi to sve bilo moguće, na prvom mjestu je potrebna stabilnost, odnosno stabilno okruženje. I tu dolazimo do osnovne polazne osnove naše politike.

Partija demokratskog progresa zagovara Republiku Srpsku koja doprinosi stabilizaciji regiona, jer je to njen strateški interes. Da bismo to mogli postići, mi moramo biti involvirani u regionalne procese i moramo biti njihov aktivni faktor. Mi smatramo da ideje konflikta, izolacije i zatvaranja ne mogu ništa dobrog donijeti Republici i njenim građanima. Naprotiv, ako smo izolovani i ako odbijemo da učestvujemo u regionalnim procesima, mi se zapravo prepuštamo drugima da donose odluke umjesto nas i postajemo objekt politike drugih. PDP čvrsto zagovara državotvornu politiku Republike Srpske koja insistira na tome da Srpska i Banja Luka kao njen politički, administrativni i ekonomski centar, budu aktivni regionalni faktor koji kreira procese, a ne koji ih prati.

U osnovi, naša ideja jeste da Republika Srpska koristi Bosnu i Hercegovinu, njene kapacitete, stanovništvo, resurse ali u svom sopstvenom interesu. Na taj način mi ćemo kompenzovati sopstvene nedostatke koji se tiču malog broja stanovnika, male teritorije i tržišta. Naša politička vizija jeste da i Republika Srpska upravlja Bosnom i Hercegovinom, afirmišući sopstvene interese i koristeći sve legitimne i legalne političke, ekonomske i pravne mehanizme, ne na štetu drugih, nego na svoju razvojnu korist. Na taj način ćemo u svojoj interesnoj, kulturnoj i ekonomskoj, ali i formalno državno jedinstvenoj sferi, ostaviti i tradicionalna srpska mjesta u BiH poput Grahova, Glamoča, Drvara i drugih mjesta za koja nemamo nikakvo istorijsko pravo da ih se odreknemo.

Na isti način Republika Srpska treba da koristi i svoje nacionalne i kulturne veze sa Srbijom, kao i saobraćajne i infrastrukturne veze sa Hrvatskom. Republika prema konceptu PDP-a treba da povezuju Sarajevo, Beograd, Zagreb, Ljubljanu i Podgoricu koristeći sve resurse koji su nam na raspolaganju. Na taj način mi, iako smo objektivno mala zemlja sa malim brojem stanovnika, bez vojske, zapravo postajemo regionalni faktor.

PDP će čvrsto stajati na poziciji da Republika Srpska mora biti regionalni faktor, jer jedino tako možemo uticati na svoje nestabilno okruženje, modelirati ga prema svojim potrebama i interesima i na taj način ostvariti pretpostavke svog unutrašnjeg razvoja. U suprotnom, nećemo biti u stanju da utičemo na procese, nećemo znati šta se oko nas dešava, nećemo moći garantovati svojim građanima stabilnost, nećemo moći kreirati razvojne dugoročne planove i bićemo prinuđeni da kao i dosad vodimo ad hok politiku koja ne daje konkretne rezultate i zbog koje svake godine ostajemo bez petnaestak hiljada ljudi.

Jedno od ključnih mjesta političke strategije PDP-a u pogledu naše vizije Republike Srpske jeste i njena jača integracija sa srpskim narodom u Srbiji i jača saradnja sa Srbijom. Dakle, naš strateški interes jeste integracija Republike Srpske i čitave BiH sa Srbijom u ekonomskom, infrastrukturnom, saobraćajnom i svakom drugom pogledu. U tom smislu potpuno podržavamo i promovišemo, te u istima aktivno učestvujemo i dajemo svoj puni doprinos, svim inicijativama koje podržavaju ekonomske integracije regije, carinsku uniju zemalja zapadnog Balkana i sve ostale integrativne procese u tom kontekstu. Čak i u tom smislu, mi i dalje insistiramo na tome da Republika Srpska bude aktivan i važan faktor u tim procesima, te mislimo da nije dobro da, primjera radi, Sarajevo i Beograd dominantno modeliraju te procese, a da Banja Luka bude ili puki posmatrač i pasivni objekt, ili pak oponent tim procesima. Naša vizija je da Republika Srpska bude ta koja će ta rješenja da oblikuje, jer niko bolje ne može da se bori za naše interese od nas samih.

Kao odgovor na politiku prošlosti nudimo i afirmišemo politiku tolerancije, saradnje i prosperiteta u okviru regionalnih i evropskih integracija. Želimo da tražimo partnere među svim strankama, među svim narodima, u cijeloj BiH i regiji zapadnog Balkana, koji će razgovarati jezikom budućnosti. U tom smislu najiskrenije podržavamo ideju carinske unije i političko-ekonomske integracije država zapadnog Balkana. Naša namjera je da sa svim zainteresovanim partnerima potpišemo platformu budućnosti čije osnovne odrednice treba da budu: jača i efikasnija saradnja između zemalja regiona, uvođenje carinske unije među zemljama regiona, te u daljoj perspektivi uvođenje jedinstvenog regionalnog tržišta baziranog na osnovnim principima EU koji se tiču pune slobode protoka ljudi, robe, usluga i kapitala.

Budući da smo otvoreni za sve integrativne procese, mi se i dalje čvrsto zalažemo za integrativne evropske procese. Partija definitivno vidi Republiku Srpsku u društvu modernih evropskih nacija, ali nikad na uštrb sopstvenih ustavnih kapaciteta. Svjesni smo da su integracije nužnost, ali i potreba. Mi ne smijemo pristati na to da se te integracije dešavaju bez naše aktivne uloge. Mi želimo da oblikujemo BiH i cijeli region što je moguće više po našoj mjeri, a kako bismo potom mogli lakše i po naše interese optimalnije da pristupimo evropskim integrativnim procesima, ma kako oni u budućnosti budu izgledali. Mi Republiku Srpsku vidimo kao modernu i evropsku, te nemamo dileme da ona politički, vrednosno, saobraćajno i privredno pripada Evropi. U tom smislu mi ćemo i voditi političke i integrativne procese koji će se u narednom periodu iskristalisati u samoj Evropskoj uniji i njenim najvažnijim centrima. Nikada nećemo pristati na to da ti integrativni procesi oslabe poziciju Republike Srpske, nego isključivo mogu samo dodatno da je jačaju.

Naša vizija Republike Srpske podrazumijeva apsolutnu zaštitu i promociju njenih ustavnih dejtonskih kapaciteta, njihovo jačanje i potpunu emancipaciju Republike unutar dejtonske BiH, sa potpunim uvažavanjem ustavno-pravne pozicije Republike Srpske. Takva snažna, stabilna i prosperitetna Republika Srpska, sa bogatim građanima i povećanjem nataliteta, koristeći sve svoje resurse koji su joj na raspolaganju, bitno utiče na regionalne procese i saradnju, ostvarujući tako svoj ključni interes da stabilizuje inače nestabilno okruženje, odnosno da makar utiče toliko da zna odakle joj konkretno prijete izvori destabilizacije. To je jedini način da spriječimo da Balkan potpuno postane tle za pomenute procese sukoba globalnih faktora moći.

Takva Republika Srpska, koja garantuje stabilnost svojim građanima, u unutrašnjem smislu jeste otvoreno društvo, u kojem je zagarantovana vladavina prava koja obezbjeđuje zaštitu osnovnih ljudskih prava i sloboda, a sama privreda je bazirana na principima slobodne tržišne ekonomije. Takva Republika Srpska ima najniže stope poreza i doprinosa na plate radnika, najniže stope poreza na dobit, najniže stope poreza generalno i svi preduzetni ljudi iz BiH i regije žele da pokrenu svoje biznise upravo u Republici Srpskoj ili da premjeste sjedišta svojih kompanija u Republiku Srpsku, ne zato jer nas nužno vole, nego zato što prepoznaju svoj interes da rade kod nas.

Neke od osnovnih odrednica naše vizije Republike Srpske su sljedeće:

  • Republika Srpska kao otvoreno društvo, odnosno društvo otvoreno za različite ideje, interese i vizije,

  • Republika Srpska kao tolerantno društvo u kojem sistem štiti sve građane, bez obzira na njihovu političku, ideološku, nacionalnu ili vjersku pripadnost,

  • Republika Srpska kao garant konstitucionalizma što podrazumijeva koncept Republike Srpske kao najjačeg garanta ustavnog uređenja BiH,

  • Republika Srpska kao stabilizacioni i integrativni faktor što podrazumijeva da RS podstiče i promoviše regionalnu saradnju, umjesto da bude regionalni problem,

  • Republika Srpska kao ključni partner EU u procesu integracija zapadnog Balkana.

Takva Republika Srpska daje motiv i našim ljudima koji su otišli odavde da se ovdje ili vrate ili da investiraju. Naša vizija Republike podrazumijeva da ona koristi sve svoje resurse, a ključni resursi su uvijek ljudi. Mi želimo da naši ljudi u svijetu, radnici, preduzetnici, sportisti, naučnici, dakle svi oni koji osjećaju neku vezu ili bliskost sa Republikom Srpskom, da svi oni budu naši politički ambasadori u zemljama u kojima žive i rade. Želimo da im damo šansu da dovedu ovdje nekoga ko bi pokrenuo zdrav biznis, želimo da pozovu svoje prijatelje da posjete naše turističke destinacije i ostave svoj novac ovdje.

Želimo da šaljemo poruku da je Republika Srpska mjesto dobrih, čestitih i vrijednih ljudi, te da je apsolutno otvorena za isto takve ljude, bez obzira na to odakle su, šta su i u šta vjeruju. Pored tih očiglednih benefita, Republici Srpskoj su njeni ljudi u dijaspori potrebni i zbog svojih znanja, jer smo trenutno u deficitu sa obrazovanim kadrovima koji mogu da iznesu potrebe koje zahtijeva naš definisani koncept Republike Srpske. U našem konceptu ima mjesta za sve, naša politika je inkluzivna i nama treba uvijek više, a ne manje ljudi. To je bitna politička, ideološka, pa i ljudska razlika između nas i naših političkih oponenata. Mi Republiku Srpsku vidimo kao integrativni faktor regiona koji može da obezbijedi puno jedinstvo srpskog naroda.

Unutrašnji politički odnosi

Partija demokratskog progresa nastaviće svoju višegodišnju politiku afirmacije ustavnog uređenja Republike Srpske i Bosne i Hercegovine. Mi smo čvrstog uvjerenja da postojeći normativni sistem može da funkcioniše. Naprotiv, mi smo potpuno uvjereni da postojeće uređenje BiH može da opstane ako svi poštuju ustave i zakone ove zemlje.

Partija demokratskog progresa kao sistemska, narodna i demokratska stranka, apsolutno nema sumnju da Republika Srpska, u svojim postojećim ustavnim kapacitetima može i mora da opstane. Kao što smo istakli u dijelu programa koji se tiče naše vizije Republike Srpske, mi smo sistemska partija Republike Srpske za čiju modernizaciju, dugoročni ekonomski napredak i prosperitet se zalažemo. Ono što želimo jeste da BiH i u praktičnom smislu postane povoljan okvir za realizaciju svih interesa same Republike Srpske.

Upravo smo u tom kontekstu spremni da sarađujemo sa svima u Republici Srpskoj i u Bosni i Hercegovini koji su spremni da prihvate naša trajna programska opredjeljenja napisana u ovom programu. Za nas su prihvatljivi svi partneri koji poštuju ustavnu strukturu zemlje, opredjeljeni su za toleranciju, mir i dijalog, posvećeni su sekularnoj državi, kao i poštovanju sloboda i prava građana.

Što se tiče nivoa Bosne i Hercegovine, PDP ne može da sarađuje sa onima koji ne prihvataju ustavne kapacitete i poziciju Republike Srpske i koji ne prihvataju postojeći Ustav BiH. Kao stranka koja striktno poštuje ustave koji postoje u ovoj zemlji, te kao ubijeđeni legalisti, mi nikad nećemo prihvatiti saradnju sa onima koji bi da mijenjaju ustavnu kompoziciju BiH na način suprotan njenom ustavu i to je crvena linija koju PDP nikad nije prešao, niti će je kad preći.

Spoljni politički odnosi

Kao što je već navedeno, PDP snažno podržava i insistira na ekonomskim integracijama Republike Srpske i zemalja regiona, a posebno takvih integracija sa Srbijom. Banju Luku želimo da gradimo kao ključnu tačku i poveznicu regije zapadnog Balkana, i u toj političkoj odrednici vidimo strateško pozicionirnje Republike Srpske u narednom periodu.

Od svog osnivanja pa do danas Partija se zalagala i zalaže se za pristupanje Republike Srpske i BiH, kao i cijelog regiona, Evropskoj uniji. Ipak, mi smo posvećeni tome da radimo na modernizaciji i razvoju Republike Srpske, želimo da ona bude zemlja koja poštuje svoj ustav i osnovne civilizacijske principe koji se tiču sekularnosti, vladavine prava, ljudskih prava i sloboda, kao i tržišne ekonomije oslobođene stega politike.

Želimo jaču ekonomsku integraciju zemalja zapadnog Balkana i smatramo da je to najbolje moguće političko i ekonomsko rješenje u ovom trenutku. Uvjereni smo, da ako se ostvare opisane pretpostavke, da bi se i Evropska unija daleko lakše odlučila da inkorporiše zemlje zapadnog Balkana pod svoje okrilje, a što bi sve zajedno imalo dugoročne pozitivne političke, ekonomske i bezbjednosne efekte po cijeli region.

Kada je riječ o odnosu sa NATO, Partija demokratskog progresa je od samog svog osnivanja stava da Republika Srpska treba da u smislu vojnih saveza koordiniše svoju poziciju sa Srbijom i to ostaje naše strateško opredjeljenje.