Ključne mjere u oblasti energetike

 

Polazeći od stanja i problema u oblasti energetike, te imajući u vidu da Republika Srpska u oblasti energetike ima značajne resurse i ova oblast može biti značajan faktor u obnovi i razvoju Republike, predlažemo sljedeće:

  1. Mjere za pozitivno poslovanje i ostvarenje dobiti Elektroprivrede RS

Stručnim, racionalnim i domaćinskim poslovanjem u oblasti Elektropreivrede RS, umjesto dosadašnjih gubitaka, ostvariti pozitivno poslovanje i značajnu dobit iz kojih bi se izdvajalo za izgradnju novih elektroenergetskih kapaciteta, prije svega u oblasti hidroelektrana.

Depolitizacija svih preduzeća u okviru Mješovitog holtinga Elektroprivrede RS (proizvodnih i distributivnih) koja su u prethodnom periodu od 12 godina postala poligon za zapošljavanje stranačkih vojnika. Stavljanje van snage koruptivnih i monopolskih zakona, prije svega Zakona o koncesijama.

Potrebno je obnoviti distributivnu i prenosnu mrežu i uvesti red u oblasti prodaje električne energije kako domaćim tako i stranim kupcima. U pojedinim godinama famozni distributivni gubici realno su iznosili i do 30% ukupne proizvodnje u ERS, a loša naplata (postoje privilegovana preduzeća i pojedinci kojima se otpisuju dugovi), stvarala je dodatne probleme u finansijskom poslovanju kako proizvodnih tako i distributivnih preduzeća u okviru Elektroprivrede RS.

Neophodno je smanjiti distributivne gubitke električne energije na nivo koji imaju distributivna preduzeća u okruženju.

Neophodno je takođe eliminisati krađu struje i zloupotreba kod otpisa dugovanja, kao i smanjiti troškove racionalnijim poslovanjem i boljim korišćenjem kapaciteta i resursa. U postupku javnih nabavki smanjiti zloupotrebe i izvlačenje novca u privatne džepove i za političke svrhe.

Ostavarena dobit treba da bude osnov za izgradnju hidrocentrala i podloga za dobijanje povoljnih kredita za izgradnju novih kapaciteta, od kojih bi se prodajom i izvozom struje otplaćivale obaveze.

2. Preispitivanje datih koncesija i preispitivanje sprovedenih privatizacija energetskih kapaciteta, kao i zakonske izmjene koncesione regulative:

  • Pravilnom primjenom i zakonskim izmjenama koncesionih zakona udvostručićemo prihod od koncesija a cilj je da ovaj prihod u četvorogodišnjem periodu dostigne iznos od 150 miliona KM.

  • Preispitati i poništiti date koncesije za mini-hidrocentrale koje nisu završene u skladu sa koncesionim ugovorima i rokovima. Spriječiti zloupotrebe i preprodaju koncesija nekompetentnim firmama i koncesionarima i ne dozvoliti kršenja zakonskih propisa i propisa zaštite životne sredine.

  • Koncesije na elektrane preko 250 KW instalisane snage (do 250 KW instalisane snage se dodjeljuju na nivou opštine) će dobiti Elektroprivreda da gradi i uzima podsticaj za proizvedenu čistu energiju sa obavezama da ih izgradi do određenog perioda.

  • Poništiti koncesije date za izgradnju Termoelektrane Ugljevik 3 i rudnika Ugljevik firmi Comsar Energy zbog isteklih rokova i nepridržavanja koncesionih ugovora i oduzeti dodatne povlastice koje su im date. Izgradnju termoleketrana treba da planira i realizuje RS, bez davanja koncesija i bez privatizacija. Pri tome imati u vidu da je struja iz termolektrana skuplja, te treba sagledati evropske propise i kriterijume u ovoj oblasti.

3. Preispitivanje netransparentne privatizacije naftne industrije

zbog neispunjavanja obaveza iz privatizacionih ugovora u dijelu izmirenja obaveza novih ulaganja u kapacitete. Preduzeti mjere da se ispune obaveze po osnovu dugovanja poreza i doprinosa, da se održe ugovoreni kapaciteti proizvodnje i zadržavanje zaposlenih radnika.

4. Izgradnja novih elektroenergetskih kapaciteta

Republika Srpska treba da iskoristi hidro potencijale svih riječnih tokova i izgradi planirane hidrocentrale. U graničnim dijelovima rijeke Drine to treba raditi zajedno sa Republikom Srbijom. Strateški cilj mora biti izgradnja hidrocentarala na gornjoj Drini, gdje su potencijali hidroenergije najveći. Inicijalna i pripremna sredstva za izgradnju treba da budu iz dobiti Elektroprivrede RS uz povoljna kreditna sredstva. Uložena sredstva bi se vratila kroz povećanu proizvodnju i izvoz struje. Za ove kapacitete obezbijediti sredstva iz Evropske unije na ime izgradnje obnovljenih izvora električne energije. Izgradnju termolektrana Ugljevik i Gacko realizovati sa kredibilnim investitorima iz Evrope i svijeta.

Ulaganje u nove elektrane vršiti osnivanjem sektora u sklopu Elektroprivrede koji će se baviti samo investiranjem u nove elektrane a vrijednost investiranja u nove elektrane će se određivati iz dobiti Elektroprivrede i uzetih kredita za izgradnju.

5. Podsticanje za izgradnju obnovljenih izvora energije

Pored izgradnje hidrocentarla, neophodno je pažnju posvetiti i izgradnji ostalih vidova obnovljive energije i čiste energije. U skladu sa svjetskim i evropskim standardima raditi na izgradnji vjetroparkova i izvora solarne energije, te izvora geotermalne energije. Uraditi programe za podsticaje i stimulacije izgradnje ovih vidova energije, te koristiti evropske izvore sredstava za ove namjene.

U tom pravcu je potrebno formirati savjete za energetsku efikasnost, obezbijediti puno više sredstava u Fond za finansiranje i podsticaje za obnovljive izvore energije i stimulisanje zamjene opreme, uređaja i potrošača sa smanjenom potrošnjom.

U skladu sa evropskim standardima i iskustvima, podržati programe i projekte koji se kandiduju za IPA fondova. Pojednostaviti i uprostiti procedure i smanjiti administraciju oko dobijanja dozvola za izgradnju izvora čiste i „zelene“ energije.